24 สิงหาคม 2564 จากป้อมปืนถึงทางลับใน “พระที่นั่งสุทธาสวรรย์” เขตพระราชฐานส่วนในพระราชวังเมืองลพบุรี

ที่มา: https://www.silpa-mag.com/history/article_16750

สมเด็จพระนารายณ์ทรงเป็นผู้แสวงหาความรู้ใหม่ ๆ เสมอ โดยเฉพาะจากทวีปยุโรป เป็นการใช้กลไกทางจิตเพื่อรับรู้ความเป็นไปและเพื่อเนรมิตสิ่งใหม่ ๆ สร้างความคิดและชีวิตใหม่ ๆ ขึ้นมารับใช้บ้านเมือง ใน พ.ศ. 2208 ทรงซ่อมสร้างเมืองลพบุรีเมืองโบราณให้สมบูรณ์นั้น มีบาทหลวงชื่อ โทมัสโซ วัลกูอา เนรา ซึ่งเป็นชาวซิซิลี เดินทางมาจากมาเก๊า กับบาทหลวงชาวฝรั่งเศสอีกท่านหนึ่ง ซึ่งช่วยกันออกแบบเรื่องสร้างป้อมค่ายและพระที่นั่ง โดยโปรดร่วมปรึกษาการก่อสร้างอย่างใกล้ชิด

อย่างไรก็ดีมีนักประวัติศาสตร์ท่านอื่นชี้ว่ายังมีสถาปนิกชาวเปอร์เซียและอินเดียช่วยด้วย โดยเฉพาะสถาปัตยกรรมการวางอาคารพระที่นั่งให้มีที่ว่างระหว่างตัวอาคาร เพื่อทำสวนหย่อมและแปลงดอกไม้แบบเปอร์เซีย มีหลักฐานฝีมือช่างชาวเปอร์เซีย และอินเดียที่ซุ้มประตูโค้งแบบเปอร์เซียที่เรียกว่า ออกี อาร์ค (ogee arch) หรือทรงกลีบบัวหลวง ซึ่งแต่เดิมเชื่อกันว่า เป็นโค้งแหลมแบบกอธิค ที่เป็นสถาปัตยกรรมแบบยุโรป สวนสวย พระที่นั่งงามช่วยบำบัดพระราชหฤทัยเครียดได้ส่วนหนึ่ง พระราชวังเมืองลพบุรีประกอบด้วย 3 เขตพระราชฐาน บนเนื้อที่ 52 ไร่ เขตพระราชฐานส่วนนอก ประกอบด้วย ตึกพระเจ้าเหา อาคารเลี้ยงรับรองแขกเมือง อาคารสิบสองท้องพระคลัง ถังน้ำประปาใหญ่ และโรงช้างม้าพระที่นั่ง 10 โรง ขตพระราชฐานส่วนกลาง ประกอบด้วย พระที่นั่งจันทรพิศาล และพระที่นั่งดุสิตสวรรค์ธัญญมหาปราสาท ด้านหลังพระที่นั่งจันทรพิศาลปัจจุบันเป็นเรือนพระประเทียบ (ซึ่งสร้างในสมัยรัชกาลที่ 4) ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ บริเวณนี้เป็นสวนหย่อมและสวนดอกไม้สวยงามแบบเปอร์เซีย สำหรับเขตพระราชฐานส่วนใน ประกอบด้วย พระที่นั่งสุทธาสวรรย์ ตำหนักพระราชธิดา และเรือนพระสนม กล่าวเฉพาะพระที่นั่งองค์นี้สมบูรณ์ด้วยความแข็งแรง กำแพงล้อมรอบมั่นคง โดยมีประตูใหญ่เป็นทางหนีทีไล่ถึง 4 ประตู คือ ด้านหน้า ด้านหลัง และด้านข้าง ที่เบื้องหน้าพระที่นั่งเป็นสวนพันธุ์ไม้แปลก ๆ และทางเดินมีเตาเผากำยาน จรุงกลิ่นหอมหวนอยู่ตลอดเวลา มีสระน้ำใสแบบเปอร์เซียริมพระที่นั่งสมพระเกียรติยศอย่างแท้จริง บนกำแพงกั้นโดยรอบทั้ง 3 ด้าน มีช่องชวาลา (niche) เป็นร้อยช่อง ใช้ตามไฟยามค่ำให้สว่างไสว ป้อมปืนภายในกำแพงวังนั้น มีป้อมปืนถึง 5 แห่ง เป็นป้อมปืนที่ไม่มีหลังคา แต่มีช่องวางปืนใหญ่สำหรับยิงในแนวราบด้วย แสดงให้เห็นถึงการป้องกันศัตรูที่แข็งแรงอย่างมาก จงใจออกแบบเพื่อความปลอดภัยโดยเฉพาะ กับมีทางลับเป็นพิเศษสำหรับพระองค์ด้วย พระที่นั่งสุทธาสวรรย์ เป็นผลของการใช้พลังความสามารถเพื่อนิรมิตสิ่งใหม่ที่งดงามสมพระเกียรติอย่างยิ่ง เป็นกลไกทางจิตแบบสร้างสรรค์ทางจิตวิทยาว่าเป็นเรื่องการทดใช้แบบซับลิเมชั่น (sublimation) เต็มที่

LinksLinks2