ONEP Learning #52

สวัสดีครับทุกคนนน! 👋💚
ตลอดเดือนตุลาคมนี้ แอดขอเสิร์ฟคอนเทนต์สุดพิเศษจาก กองบริหารกองทุนสิ่งแวดล้อม สผ. ที่จะพาทุกคนไปเปิดโลก ทำความรู้จักกับอีกหนึ่งภารกิจสำคัญของ สผ. ที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด! กับ การประชาสัมพันธ์เชิงรุกเกี่ยวกับภารกิจและการดำเนินงานของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) ตามนโยบายของรัฐบาล โดยกองบริหารกองทุนสิ่งแวดล้อม (โครงการประเมินความคุ้มค่าโครงการที่ได้รับการสนับสนุนเงินกองทุนสิ่งแวดล้อม ด้านมลพิษ ด้านทรัพยากรธรรมชาติ และด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ)

💡 แล้วแต่ละโครงการมีอะไรน่าสนใจบ้าง? เงินกองทุนสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนไป สร้างประโยชน์อะไรให้กับชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อมของเราบ้าง? ตามไปดูกันเลย💚

🌱 สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) โดยกองบริหารกองทุนสิ่งแวดล้อม ได้ปฏิบัติภารกิจตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ในการสนับสนุนเงินแก่ส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ ภาคเอกชน และองค์กรพัฒนาเอกชน เพื่อดำเนินโครงการด้านการจัดการ ส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม อาทิ การจัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสีย ระบบกำจัดของเสีย ตลอดจนการอนุรักษ์ ปกป้อง และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ ทั้งนี้ การดำเนินงานดังกล่าวสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561-2580 ยุทธศาสตร์ที่ 5 ด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และแผนการปฏิรูปประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

🌏 กองทุนสิ่งแวดล้อม เป็นทุนหมุนเวียนที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 เพื่อปฏิบัติภารกิจสนับสนุนเงินให้แก่ส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ ภาคเอกชน และองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) ดำเนินโครงการเกี่ยวกับการจัดการ ส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม อาทิ จัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสีย อากาศเสีย ระบบกำจัดของเสียหรืออุปกรณ์อื่นใดเพื่อการควบคุมบำบัดหรือขจัดมลพิษ ตลอดจนการดำเนินโครงการที่เกี่ยวกับการอนุรักษ์ ปกป้อง รักษา ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ รวมถึงความหลากหลายทางชีวภาพ ให้มีความสมบูรณ์ยั่งยืน และมีประสิทธิภาพ บนพื้นฐานการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 – 2580) ยุทธศาสตร์ที่ 5 ด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมที่มีเป้าหมายให้สภาพแวดล้อมของประเทศไทย มีคุณภาพดีขึ้นอย่างยั่งยืน รวมทั้งแผนการปฏิรูปประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยมีกองบริหารกองทุนสิ่งแวดล้อม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการกองทุนสิ่งแวดล้อม

📈 เพื่อให้กองทุนสิ่งแวดล้อม สามารถประเมินผลสำเร็จที่ได้รับจากการบริหารงานในภาพรวม รวมทั้งผลที่ได้รับจากการสนับสนุนเงินแก่โครงการด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในแต่ละปี ว่าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และสามารถสร้างผลกระทบจากการดำเนินงานที่เป็นรูปธรรม ในระดับที่วัดเป็นปริมาณได้เพียงใด ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เป็นต้นมา กองทุนฯ จึงได้มีการประเมินความคุ้มค่าการปฏิบัติภารกิจทั้งในระดับโครงการ และระดับภาพรวม ตามหลักธรรมาภิบาล (Good Governance) เพื่อตอบสนองแนวทางปฏิบัติงานที่มีความโปร่งใสและตรวจสอบได้ตามมาตรฐานสากล โดยได้พัฒนาองค์ความรู้พื้นฐานในการวิเคราะห์และประเมินความคุ้มค่าจากมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์และการประเมินมูลค่าสิ่งแวดล้อมที่มีความเหมาะสม รวมทั้งกำหนดแนวทางการติดตามและประเมินผลของกองทุนสิ่งแวดล้อมตามหลักวิชาการ นโยบาย และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยให้มีคณะที่ปรึกษามาร่วมดำเนินการในฐานะผู้เชี่ยวชาญและบุคคลที่เป็นกลาง (Third Party) มาดำเนินการประเมินความคุ้มค่าการปฏิบัติภารกิจของกองทุนสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งพัฒนาระบบการจัดการข้อมูลออนไลน์ด้านการประเมินความคุ้มค่าการปฏิบัติภารกิจของกองทุนสิ่งแวดล้อม (E-fund Monitor) ซึ่งเชื่อมโยงเข้าสู่ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ (Management Information System) หรือ MIS ในส่วนกลางของกองทุนสิ่งแวดล้อม อันเป็นไปตามมาตรฐานการดำเนินงานด้านดิจิทัลของภาครัฐ เพื่อให้การจัดเก็บข้อมูลผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบของโครงการ ตั้งแต่ระยะดำเนินงานจนถึงการติดตามความต่อเนื่องภายหลังสิ้นสุดโครงการ 1-2 ปี เป็นไปอย่างถูกต้อง ครบถ้วน และมีประสิทธิภาพ

📍 สำหรับปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 สผ. ได้มอบหมายให้บริษัท แอดแวนเทจ คอนซัลติ้ง จำกัด เป็นที่ปรึกษาโครงการประเมินความคุ้มค่าโครงการที่ได้รับการสนับสนุนเงินกองทุนสิ่งแวดล้อมด้านมลพิษ ทรัพยากรธรรมชาติ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยคณะที่ปรึกษาได้ดำเนินการลงพื้นที่และประชุมหารือร่วมกับผู้รับผิดชอบโครงการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษ และสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัด เพื่อติดตามผลการดำเนินงานภายหลังสิ้นสุดโครงการ และจัดทำรายงานการประเมินความคุ้มค่าฯ

✅ ผลการประเมินสรุปได้ว่า โครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อมทุกโครงการสามารถแสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และผลกระทบเชิงบวกต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ดำเนินโครงการอย่างต่อเนื่อง แม้ภายหลังสิ้นสุดระยะเวลาการสนับสนุนจากกองทุนฯ แล้ว โดยหลายพื้นที่ยังคงดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง และสามารถต่อยอดขยายผลไปยังพื้นที่ข้างเคียงได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยในมิติประสิทธิผลได้มีการวิเคราะห์ตามหลักการประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยใช้วิธีการวิเคราะห์ต้นทุนและผลประโยชน์ (Cost-Benefit Analysis: CBA) ผลการวิเคราะห์พบว่า มูลค่าผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการดำเนินโครงการทุกโครงการมีมูลค่าสูงกว่าปัจจัยนำเข้าหรืองบประมาณที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นข้อยืนยันเชิงประจักษ์ถึงความคุ้มค่าในการบริหารจัดการงบประมาณของกองทุนฯ

🌳 แนวทางการดำเนินงานเพื่อความยั่งยืนในระยะต่อไป
สืบเนื่องจากปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 กองทุนสิ่งแวดล้อมได้มีการบูรณาการแนวทางการติดตามและประเมินผลโครงการที่ได้รับการสนับสนุนเงินกองทุนสิ่งแวดล้อมให้สามารถเชื่อมโยงกับระบบฐานข้อมูลของกองทุนสิ่งแวดล้อม โดยพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ (Application) ระบบการติดตามและประเมินผลโครงการฯ (E-fund monitor) ที่สามารถเชื่อมต่อข้อมูลที่เกี่ยวข้องเข้าสู่ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ (Management Information System) หรือ MIS ในส่วนกลางของกองทุนสิ่งแวดล้อม (Smart E-Fund) และระบบการจัดการข้อมูลออนไลน์ด้านการประเมินความคุ้มค่าโครงการฯ ที่สอดคล้องกับแนวทางการประเมินผลดำเนินงานทุนหมุนเวียนของกองทุนสิ่งแวดล้อม เพื่อใช้ในการรวบรวมและจัดเก็บผลผลิต (Output) ผลลัพธ์ (Outcome) และผลกระทบของโครงการ (Impact) ตามตัวชี้วัดที่กำหนดของโครงการ ตั้งแต่ระยะดำเนินงาน ระยะสิ้นสุดโครงการ จนถึงการติดตามความต่อเนื่องและยั่งยืนหลังสิ้นสุดโครงการ 1 – 2 ปี เพื่อให้ได้ข้อมูลที่มีความแม่นยำ ถูกต้อง ครบถ้วน และเป็นตามไปหลักวิชาการ ดังนั้น เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องและยั่งยืนในการดำเนินงานด้านการติดตามและประเมินความคุ้มค่าฯ โดยใช้เครื่องมือที่ได้รับการพัฒนาขึ้น ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 กองทุนสิ่งแวดล้อม จึงมีแนวคิดในการพัฒนาศักยภาพของเจ้าหน้าที่กองทุนสิ่งแวดล้อม เครือข่ายผู้ขอรับการสนับสนุนเงินกองทุนสิ่งแวดล้อม รวมถึงเครือข่ายพี่เลี้ยง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้มีองค์ความรู้เกี่ยวกับการประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเพื่อนำไปใช้ในการกำหนดตัวชี้วัดของโครงการตั้งแต่ระยะพัฒนาข้อเสนอโครงการ ตลอดจนการเก็บรวบรวมข้อมูลที่สำคัญและจำเป็นในการประเมินความคุ้มค่าฯ รวมถึงการใช้งานและการนำเข้าข้อมูลสู่ระบบติดตามและประเมินผลโครงการฯ ให้เป็นปัจจุบัน เพื่อให้สามารถประเมินความคุ้มค่าของโครงการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

💚 ผลการดำเนินงานดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของ สผ. และกองทุนสิ่งแวดล้อม ในการบริหารจัดการงบประมาณแผ่นดินอย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้ตามหลักธรรมาภิบาล เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม ควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลในการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศบนฐานการเติบโตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

📢 อย่าลืมกดติดตามกันไว้นะครับ💚 มาร่วมเปิดโลกการเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมไปด้วยกัน แล้วมาดูกันว่า กองทุนสิ่งแวดล้อมจะมีเรื่องราวดี ๆ และผลงานที่น่าสนใจอะไรมาฝากทุกคนอีกบ้าง 🌱✨ ติดตามคอนเทนต์พิเศษตลอดเดือนตุลาคมนี้ รับรองว่าได้ทั้งความรู้และแรงบันดาลใจในการร่วมดูแลสิ่งแวดล้อมไปด้วยกันแน่นอน 🌏💚