ONEP Learning #38 การขับเคลื่อนตัวชี้วัด EPI Thailand สู่ระดับพื้นที่

📢𝙊𝙉𝙀𝙋 𝙇𝙚𝙖𝙧𝙣𝙞𝙣𝙜 #38 📚 การขับเคลื่อนตัวชี้วัด EPI Thailand สู่ระดับพื้นที่

💰 วันศุกร์สิ้นเดือนแบบนี้ หลายคนอาจกำลังเช็กยอดเงินในบัญชี เช็กโปรโมชั่นร้านโปรด หรือไม่ก็ลุ้นว่าเงินเดือนจะอยู่กับเราไปได้อีกกี่วัน แต่รู้หรือไม่ว่า… 👀 นอกจากเราจะมีการเช็กสถานะการเงินของตัวเองแล้ว ประเทศไทยก็มีการ “เช็กสุขภาพสิ่งแวดล้อม” อยู่เหมือนกัน ผ่านตัวชี้วัดที่เรียกว่า EPI Thailand ซึ่งเปรียบเสมือนสมุดพกด้านสิ่งแวดล้อมที่ช่วยบอกว่า แต่ละพื้นที่กำลังเผชิญปัญหาอะไร และควรเร่งแก้ไขเรื่องไหนเป็นพิเศษ

📚 สัปดาห์นี้ ONEP Learning แอดจะพาทุกคนไปดูว่า สผ. นำข้อมูล EPI Thailand มาขับเคลื่อนสู่ระดับพื้นที่อย่างไร เพื่อเปลี่ยนข้อมูลและตัวเลขให้กลายเป็นแนวทางแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ตรงจุด และสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการดูแลทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศอย่างยั่งยืน ….ถ้าพร้อมเเล้วตามไปกันเลย

📌 สผ. ขับเคลื่อนตัวชี้วัด EPI Thailand สู่ระดับพื้นที่ โดยมุ่งยกระดับการจัดการสิ่งแวดล้อมของประเทศบนฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ ควบคู่กับการสร้างความร่วมมือกับทุกภาคส่วน ภายใต้แนวคิดสำคัญ 3 ประการ ได้แก่

1️⃣ การใช้ข้อมูล EPI Thailand เป็นเครื่องมือชี้เป้าปัญหาและกำหนดทิศทางการดำเนินงานร่วมกัน
2️⃣ การสร้างความร่วมมือแบบ Win – Win Situation ระหว่างทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหน่วยงานในระดับพื้นที่
3️⃣ การเสริมบทบาทภาคการศึกษาในการสนับสนุนองค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

🔍 แนวคิดดังกล่าวจึงไม่เพียงมุ่ง “ใช้ข้อมูลเป็นฐานการตัดสินใจ” แต่ยังมุ่ง “แปลงข้อมูลสู่การปฏิบัติ”

ในปีงบประมาณ 2569 สผ. ขับเคลื่อน EPI Thailand โดยพัฒนาผู้รู้ต้นแบบ (Train the Trainer) ในภาคการศึกษา และหน่วยงานในพื้นที่ เพื่อสร้างกำลังคนที่มีศักยภาพในการถ่ายทอดและขยายผล รวมทั้งเพื่อร่วมประเด็นสิ่งแวดล้อมในพื้นที่นำร่อง ผ่านการประยุกต์ใช้กรอบ

📊 DPSIR
(D: Driving Force ปัจจัยขับเคลื่อน,
P: Pressure แรงกดดัน,
S: State สถานภาพ,
I: Impact ผลกระทบ,
R: Response การตอบสนอง)

ในการวิเคราะห์ปัญหาเชิงระบบ เพื่อระบุจุดเน้น ปัญหา และแนวทางการจัดการที่เหมาะสมในแต่ละบริบทพื้นที่ ให้ครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำ (นโยบายและกฎหมาย) กลางน้ำ (กลไก เทคโนโลยี และการปฏิบัติ) และปลายน้ำ (การติดตามผล และตัวชี้วัด) เพื่อนำไปสู่การยกระดับค่าคะแนน EPI Thailand และสร้างความยั่งยืนให้กับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทั้งในระดับภูมิภาคและในภาพรวมของประเทศ

🗺️ จากการวิเคราะห์ประเด็นปัญหารายภูมิภาค โดยพิจารณาจากค่าคะแนน EPI Thailand ของแต่ละตัวชี้วัด และการให้ความสำคัญตามตัวชี้วัดในแต่ละภูมิภาค พบว่า แต่ละภูมิภาคมีประเด็นปัญหาสำคัญที่ควรเร่งดำเนินการแก้ไข ดังนี้

📍 ภาคเหนือ – ประเด็นการลดลงของพื้นที่ป่า ฝุ่นละออง PM2.5 และการประเมินประสิทธิผลพื้นที่คุ้มครอง
📍 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ – ประเด็นการลดลงของพื้นที่ป่า ดัชนีการจัดการไนโตรเจนอย่างยั่งยืน และเชื้อเพลิงแข็งในครัวเรือน
📍 ภาคใต้ – ประเด็นความสมบูรณ์ของหญ้าทะเล และแนวปะการัง
📍 กรุงเทพมหานครและปริมณฑล – ประเด็นการนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์ และมลพิษทางอากาศ
📍 ภาคกลาง – ประเด็นการประเมินประสิทธิผลพื้นที่คุ้มครอง การป่วยจากพิษตะกั่ว และพื้นที่คุ้มครองทางบก
📍 ภาคตะวันออก – ประเด็นพื้นที่อนุรักษ์ทางทะเล ความสมบูรณ์ของแนวปะการัง และดัชนีการจัดการไนโตรเจนอย่างยั่งยืน
📍 ภาคตะวันตก – ประเด็นพื้นที่อนุรักษ์ทางทะเล และชนิดพันธุ์ที่ใกล้สูญพันธุ์

🌐 ทั้งนี้สามารถติดตามรายละเอียดเพิ่มได้ที่เว็บไซต์ https://epi.onep.go.th/

✨ แอดจะบอกว่าเว็บไซต์นี้น่าสนใจมาก! หากคุณคลิกเข้าไปปุ๊บ… จะได้พบกับโลกของ “ดัชนีสมรรถนะสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย (EPI Thailand)” ที่รวบรวมข้อมูลสถานการณ์สิ่งแวดล้อมของประเทศเเต่ละปีไว้อย่างครบถ้วน เข้าใจง่าย และทันสมัย ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลด้านคุณภาพอากาศ การจัดการขยะ ทรัพยากรน้ำ ความหลากหลายทางชีวภาพ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และอีกหลายประเด็นสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของคนไทย โดยมีการนำเสนอผ่านตัวชี้วัดและคะแนนด้านสิ่งแวดล้อมที่ช่วยให้เห็นภาพรวมสถานการณ์ของประเทศได้อย่างชัดเจน พร้อมเชื่อมโยงกับนโยบายและเป้าหมายการพัฒนาของประเทศในอนาคตอีกด้วย

📖 นอกจากนี้ ภายในเว็บไซต์ยังมีทั้งข่าวสาร กิจกรรม บทความ องค์ความรู้ และเอกสารเผยแพร่เกี่ยวกับ EPI Thailand ให้ประชาชน นักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ และผู้ที่สนใจด้านสิ่งแวดล้อมได้ศึกษาเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นรายงานสถานการณ์สิ่งแวดล้อมประจำปี อินโฟกราฟิก คู่มือ และข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับตัวชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย ที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการเรียนรู้ การวางแผน หรือการติดตามความก้าวหน้าด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศได้อย่างสะดวกในที่เดียว เรียกได้ว่าเป็นคลังข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้เรื่องสิ่งแวดล้อมกลายเป็นเรื่องใกล้ตัวและเข้าใจได้ง่ายกว่าที่เคย

🔄 ก่อนจากกันในสัปดาห์นี้ แอดขอพาทุกคนย้อนดู “มัดรวมซีรีส์นโยบายและแผน” ที่เราเรียนรู้ร่วมกันมาตั้งแต่ EP.35 – EP.38 กันสักนิด!
📍 EP.35 เปิด Roadmap การจัดทำแผนจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2571 – 2575
📍 EP.36 พลิกโฉมแผนจัดการสิ่งแวดล้อมสู่การจัดการเชิงระบบที่เชื่อมโยงทุกมิติ
📍 EP.37 ถอดรหัส EPI Thailand 2568 สำรวจความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย
📍 EP.38 การขับเคลื่อนตัวชี้วัด EPI Thailand สู่ระดับพื้นที่ เพื่อเปลี่ยนข้อมูลให้กลายเป็นการลงมือปฏิบัติที่ตอบโจทย์ปัญหาในแต่ละพื้นที่อย่างแท้จริง

🌱 จะเห็นได้ว่า ทุก EP ล้วนเชื่อมโยงกันตั้งแต่ “การวางแผน” “การกำหนดทิศทาง” “การวิเคราะห์สถานการณ์” ไปจนถึง “การลงมือขับเคลื่อน” เพื่อยกระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยอย่างเป็นระบบ

💚 และแม้ซีรีส์นี้จะเดินทางมาถึง EP.38 แล้ว แต่เรื่องราวด้านนโยบายและแผนที่น่าสนใจยังมีอีกมากให้ติดตาม เพราะการดูแลสิ่งแวดล้อมไม่ใช่ภารกิจของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เป็นเรื่องของพวกเราทุกคน

👋 แล้วพบกันใน ONEP Learning EP. หน้า ว่าแอดจะพาไปเรียนรู้เรื่องอะไร รับรองว่าทั้งได้สาระและสนุกไม่แพ้กันแน่นอน