ONEP Learning #34 “ศรีเทพ” มรดกโลกที่มีคุณค่ามากกว่าคำว่า “อดีต”

📢𝙊𝙉𝙀𝙋 𝙇𝙚𝙖𝙧𝙣𝙞𝙣𝙜 #34 📚

“ศรีเทพ” มรดกโลกที่มีคุณค่ามากกว่าคำว่า “อดีต” 🌏✨
ฮัลโหลลล เผลอแป๊ปเดียว…ก็จะ “มิถุนายน” แล้วนะคะ 🌧️ เข้าสู่ฤดูฝนแบบเต็มตัวแล้ว ช่วงนี้ออกจากบ้านอย่าลืมพกร่ม…ส่วนแอดพกทั้งร่ม ทั้งเสื้อกันฝน เผื่อไว้ก่อนค่ะ ☔
ก่อนจะโบกมือลาเดือนพฤษภาคม แอดขอพาทุกคนมาเติมความรู้ดี ๆ เกี่ยวกับ “สิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรม” กันแบบเพลิน ๆ บอกเลยว่า EP. นี้ ทั้งว้าว ทั้งภูมิใจในความเป็นไทย 🇹🇭 เพราะ ONEP Learning จะพาทุกคนย้อนเวลาไปทำความรู้จักกับ “อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ” จังหวัดเพชรบูรณ์ เมืองโบราณอายุกว่า 1,500 ปี ที่ไม่ได้มีดีแค่ความเก่าแก่…แต่ยังซ่อน “ของดี” ระดับมรดกโลกเอาไว้เพียบ! 🏛️✨
ก่อนที่จะพาทุกคนไปเจาะลึกมรดกโลกศรีเทพ ขอแวะมา Recap เรื่องราวของมรดกโลก ที่ Onep learning ได้เคยนำเสนอไปแล้ว ดังนี้ค่ะ

𝙊𝙉𝙀𝙋 𝙇𝙚𝙖𝙧𝙣𝙞𝙣𝙜 #5 : อธิบายความหมายเน้นๆ เกี่ยวกับมรดกโลก ได้แก่ มรดกโลกคืออะไร ทำไมถึงสำคัญขนาดนั้น? ทำไมการเป็น “มรดกโลก” ถึงสร้างความภูมิใจระดับชาติ? การขึ้นทะเบียนมรดกโลก สำคัญแค่ไหน? และ ขั้นตอนขอขึ้นทะเบียนเป็นอย่างไร อ่านย้อนหลังได้ที่ https://www.facebook.com/share/p/1E9G3itbYw/

𝙊𝙉𝙀𝙋 𝙇𝙚𝙖𝙧𝙣𝙞𝙣𝙜 #6 : ตามรอยไทยในบัญชีโลก: รู้จักแหล่งมรดกโลกทั้ง 8 แหล่ง และ 7 พื้นที่เตรียมการ ซึ่งจะพาทุกคนไปทำความรู้จักกับ แหล่งมรดกโลกแบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือ แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม ทางธรรมชาติ และแบบผสม ทั้งนี้ ประเทศไทยในวันนี้มี แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมจำนวน 5 แหล่ง แหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติ 3 แหล่ง และ 7 แหล่ง เตรียมการยกระดับ อ่านย้อนหลังได้ที่ https://www.facebook.com/share/p/1H2nMVERHv/

และเพื่อให้สมการรอคอยกับ Ep. นี้ ว่าแล้ว…ตาม ONEP Learning ไปเปิดมุมมองใหม่ของ “ศรีเทพ” พร้อมๆ กันเลยค่ะ 👀✨
ในผืนแผ่นดินภาคกลางตอนบนของประเทศไทย ใครจะคิดว่าครั้งหนึ่งบริเวณนี้เคยเป็น “มหานคร” ที่รุ่งเรืองที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีแหล่งอารยธรรมโบราณที่ทรงคุณค่าและสะท้อนความรุ่งเรืองของมนุษย์ในอดีตอย่างลึกซึ้ง นั่นคือ “อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ” จังหวัดเพชรบูรณ์เมืองโบราณที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 1,500 ปี 🏺

เมืองโบราณ “ศรีเทพ” เป็นศูนย์กลางชุมชนโบราณที่มีพัฒนาการต่อเนื่องตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ 11–16 โดยได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมทวารวดีและขอมอย่างเด่นชัด ด้วยโครงสร้างของเมืองมีลักษณะเฉพาะ ทำให้ในปี พ.ศ. 2566 “ศรีเทพ” ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก โดย UNESCO 🌍 ซึ่งนับเป็นอีกหนึ่งก้าวที่สำคัญของประเทศไทยในการนำเสนอคุณค่าทางวัฒนธรรมสู่เวทีโลก การได้รับการยอมรับในระดับสากลครั้งนี้ ไม่เพียงสะท้อนถึงความสำคัญของแหล่งโบราณคดีแห่งนี้ แต่ยังเป็นความภาคภูมิใจร่วมกันของคนไทยทั้งประเทศ 💛 และที่สำคัญ…การได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกของอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ถือเป็นก้าวสำคัญที่สะท้อนถึงศักยภาพของประเทศไทยในการอนุรักษ์และนำเสนอแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมสู่ระดับสากลอีกด้วย

รู้มั้ยว่ากว่าที่ “เมืองโบราณศรีเทพ” จะก้าวขึ้นไปสู่การเป็นมรดกโลกและได้รับการยอมรับในระดับสากลขนาดนี้ ที่นี่มีอะไรดี ??? มากกว่าแค่ความเก่าแก่โบราณ…แบบที่หลาย ๆ คนคิด 🤔 สิ่งที่ทำให้ศรีเทพแตกต่างจากเมืองโบราณอื่น ๆ จนกลายเป็นเอกลักษณ์สำคัญ คือ การค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่มีอัตลักษณ์เฉพาะตัวแบบหาที่ไหนไม่ได้ แถมยังมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมผสมผสานกันอย่างลงตัว วันนี้เราเลยสรุปจุดเด่นสั้น ๆ มาให้ฟังกันว่า เมืองโบราณแห่งนี้มีความพิเศษซ่อนอยู่ตรงไหนบ้าง ✨

1.ความมีเอกลักษณ์ด้านการวางผังเมือง: มีหลักฐานของการตั้งถิ่นฐานและพัฒนาเมืองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รูปแบบผังเมืองศรีเทพ แบ่งออกเป็นเมืองในและเมืองนอก (รูปทรงกลมและรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าโค้งมน) ซึ่งล้อมรอบด้วยคูน้ำและคันดิน แสดงถึงการวางผังเมืองที่มีระบบและสะท้อนความก้าวหน้าทางสังคมในอดีต โดย “เมืองใน” มีลักษณะเป็นรูปวงกลมหรือวงรี ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของกิจกรรมสำคัญ ทั้งด้านศาสนาและการปกครอง ส่วน “เมืองนอก” มีขนาดใหญ่กว่าและทำหน้าที่รองรับการขยายตัวของชุมชน โครงสร้างดังกล่าวสะท้อนถึงการจัดระเบียบพื้นที่อย่างมีแบบแผน ซึ่งเป็นการออกแบบเมืองโบราณที่นับได้ว่าเป็นภูมิปัญญาการจัดการเมืองที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่ซ้ำใคร 🏙️

2.มิติทางด้านความหลากหลาย: ศรีเทพ…เป็นศูนย์กลางศาสนาผสมผสานทางวัฒนธรรมและความเชื่อ มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและศาสนาที่สามารถอยู่ร่วมกันได้ จะเห็นได้จากการค้นพบหลักฐานของศาสนาสถานจากศาสนาที่หลากหลายในเมืองโบราณศรีเทพ จึงมีความพิเศษในฐานะเป็นเมืองกึ่งกลางระหว่างวัฒนธรรมขอมซึ่งมีศาสนาฮินดูเป็นศาสนาหลัก กับวัฒนธรรมทวารวดีซึ่งมีพุทธศาสนาเป็นศาสนาหลัก การอยู่ร่วมกันของศาสนาและวัฒนธรรมที่หลากหลายนี้ ทำให้ศรีเทพพิเศษและแตกต่างไปจากเมืองในวัฒนธรรมทวารวดีและขอม ที่ไม่มีการผสมกันทางวัฒนธรรมที่เด่นชัดอย่างศรีเทพ 🕊️

3.ศิลปะอันเป็นอัตลักษณ์: ศรีเทพมีงานศิลปะที่คล้ายกับเป็น “สกุลช่าง” ของตัวเอง โดยเฉพาะรูปสลักเทวรูปพระวิษณุ และ พระกฤษณะ ที่มีลักษณะโดดเด่นคือ “ยืนเอียงสะโพก” (ตริภังค์) และ “ลอยตัว” (ไม่มีแผ่นหินหนุนหลัง) ซึ่งถือเป็นศิลปะชั้นสูงเป็นการนำความรู้จากศาสนาพราหมณ์มาสร้างเป็นศิลปะเฉพาะของศรีเทพ ซึ่งสวยงามและโดดเด่นกว่างานศิลปะขอมทั่วไป นอกจากนี้ ยังมีการค้นพบโบราณวัตถุจำนวนมาก เช่น พระพิมพ์ เครื่องประดับ และภาชนะดินเผา ซึ่งช่วยสะท้อนวิถีชีวิต เศรษฐกิจ และความสัมพันธ์ทางการค้ากับชุมชนอื่น ๆ ในภูมิภาค สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองของศรีเทพในอดีต 🎨

4. มรดกทางวัฒนธรรมที่ยังคงมีชีวิต: ความเชื่อจากอดีตยังถูกส่งต่อมาถึงปัจจุบัน อาทิ ความศรัทธาที่มีต่อ เขาคลังนอก…มหาสถูปพุทธศาสนาลัทธิมหายานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่ง แม้ปัจจุบันเหลือเพียงฐานศิลาแลงขนาดใหญ่ แต่คนในพื้นที่อำเภอศรีเทพไม่ได้มองที่นี่เป็นเพียงซากโบราณสถาน แต่ในทุก ๆ ปี ผู้คนในพื้นที่จะมารวมตัวกันจัดงานประเพณี ไม่ว่าจะเป็นการห่มผ้าพระธาตุเขาคลังนอก การเวียนเทียนในวันสำคัญทางศาสนา เป็นการสะท้อนให้เห็นถึงการดึงอดีตมาเชื่อมโยงกับปัจจุบัน ทำให้คนรุ่นใหม่ในพื้นที่เกิดความภาคภูมิใจและพร้อมใจกันอนุรักษ์พื้นที่แห่งนี้ไว้ด้วยความศรัทธา 🙏

พอจะทราบแล้วใช่มั้ยคะว่า “ศรีเทพ” ไม่ได้เป็นเพียงแค่หลักฐานของความรุ่งเรืองในอดีต แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญสำหรับคนรุ่นปัจจุบันและคนในอนาคต เป็นจุดเริ่มต้นในการตระหนักถึงคุณค่าของฐานรากทางวัฒนธรรม และความสำคัญของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมในโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว 🌱 นอกจากนี้ “ศรีเทพ” ยังเป็นเหมือนเครื่องเตือนใจถึงความงดงามของอารยธรรม และบทบาทของมนุษย์ในการรักษามรดกเหล่านี้ให้คงอยู่อย่างยั่งยืนต่อไป

ท่านใดเคยไปเที่ยวที่มรดกโลกศรีเทพมาแล้ว นำรูปสวยๆ มาแปะใต้โพสต์นี้ อวดๆ ให้แอดมินอิจฉาได้เลยน้าาา… 📸 ส่วนท่านใดที่กำลังตัดสินใจว่า หยุดยาวปลายเดือนนี้จะไปเที่ยวที่ไหนดี แอดขอแนะนำที่นี่เลยนะคะ ไปแล้วจะอบอุ่นใจ อิ่มเอมในการย้อนรอยประวัติศาสตร์ และสัมผัสความงดงามแบบเป็นเอกลักษณ์ พร้อมกับเก็บเกี่ยวความรู้สึกดีๆ กลับมาให้เต็มที่แน่นอนค่ะ 💚

ONEP Learning คือ Content ที่ สผ. ตั้งใจจัดทำขึ้น เพื่อส่งมอบเป็นของขวัญแก่แฟนเพจผู้ติดตามทุกท่าน 🎁 เปรียบเสมือนเราได้พูดคุยภารกิจของ สผ. ผ่านการดำเนินงานในพื้นที่ การร้อยเรียงเอกสารวิชาการให้เข้าใจง่าย การสรุปสาระสำคัญข้อกฎหมาย/ระเบียบ/แนวทางการดำเนินงานต่างๆ แม้จะจบตอนที่ 34 แล้ว แต่ยังมีอีกหลายเรื่องราวน่าสนใจเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และภารกิจสำคัญของ สผ. ที่อยากชวนทุกคนมาเรียนรู้ไปด้วยกันอีกมากจริงๆ ค่ะ 🌿

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
กลุ่มงานประสานการบริหารจัดการมรดกโลก
กองจัดการสิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรม
โทรศัพท์ 0 2265 6759 หรือ 0 2265 6585 ☎️

เดือนหน้า เดือนมิถุนายน จะเป็นเดือนที่เราตั้งใจมัดรวม มัดรวบ ภารกิจสำคัญด้าน “นโยบายสิ่งแวดล้อม” ที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด และมีบทบาทต่อคุณภาพชีวิตของพวกเราทุกคน 🌏 แล้วพบกันใน EP. ถัดไปนะคะ ✨

แหล่งอ้างอิง
UNESCO. (2566). The Ancient Town of Si Thep
Thesiamsociety.org (2024). The Siam Society’s Study Trip: สังคมพหุวัฒนธรรมของ
เมืองศรีเทพในวัฒนธรรมทวารวดี
กรมศิลปากร. (2566). ข้อมูลแหล่งโบราณคดีศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.). (2566). เอกสารการนำเสนอแหล่งมรดกโลกเมืองโบราณศรีเทพ