ONEP Learning #19 พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมอยู่ตรงไหน และคนในพื้นที่ได้อะไรบ้าง?

📍พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมอยู่ตรงไหน และคนในพื้นที่ได้อะไรบ้าง?

จากตอนที่แล้ว (Onep Learning EP.18) แอดพาทุกคนไปรู้จักความสำคัญของ “พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม” ในฐานะเครื่องมือสำคัญที่ช่วยดูแลทรัพยากรธรรมชาติควบคู่ไปกับการพัฒนาเมืองและชุมชน 🌏
หลายคนอาจเริ่มเห็นภาพแล้วว่า การคุ้มครองสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เกี่ยวข้องกับอากาศที่เราหายใจ น้ำที่เราใช้ และคุณภาพชีวิตในทุก ๆ วัน 💧🌬️ ตอนนี้เราจะพาทุกคนไปดูให้ชัดขึ้นว่าประเทศไทยได้เริ่มต้นและขับเคลื่อนการประกาศพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมเหล่านี้อย่างไร และสิ่งที่เกิดขึ้นส่งผลต่อพื้นที่และผู้คนมากแค่ไหน 👀

1.🌿 “รอยหมุดแห่งการคุ้มครอง: เมื่อพื้นที่ธรรมชาติทั่วไทยถูกประกาศให้ยืนหยัดเพื่ออนาคต”
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยได้ค่อย ๆ ปักหมุด “พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม”เพื่อกำหนดขอบเขตการใช้ประโยชน์พื้นที่และยืนยันเจตนารมณ์ในการรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่ในระยะยาว 📌รอยหมุดดังกล่าวมิได้เป็นเพียงสัญลักษณ์เชิงกายภาพบนแผนที่ หากแต่เป็นเครื่องหมายเชิงนโยบายที่สะท้อนถึงความสำคัญของพื้นที่ต่อระบบนิเวศ เศรษฐกิจ และความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศ ⚖️🌳
ปัจจุบันมีการประกาศเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมทั้งหมด 11 พื้นที่ใน 13 จังหวัดทั่วประเทศ ครอบคลุมพื้นที่ชายฝั่งทะเล พื้นที่เกาะ และเขตเมืองที่มีความสำคัญเชิงระบบนิเวศและสังคม 🗺️ อาทิเช่น พื้นที่จังหวัดเพชรบุรี – จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดพังงา จังหวัดกระบี่ พื้นที่เกาะในจังหวัดสุราษฎร์ธานี และจังหวัดเชียงใหม่ – จังหวัดลำพูน เป็นต้น เพื่อควบคุมกิจกรรมที่อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การควบคุมการก่อสร้างอาคาร การใช้ประโยชน์ที่ดินบนพื้นที่สูง การคุ้มครองแนวชายฝั่งทะเลและป่าชายเลน ตลอดจนการควบคุมมลพิษจากกิจกรรมท่องเที่ยวและอุตสาหกรรม 🏗️🚫🌊

นอกจากนี้ยังมีบทบาทในการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานระดับจังหวัด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อผลักดันให้เกิดการบังคับใช้มาตรการคุ้มครองอย่างมีประสิทธิภาพ 🤝 โดยการพัฒนากลไกการกำกับดูแลและติดตามผลการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมแบบบูรณาการกับภาคส่วนต่าง ๆ ในพื้นที่ให้เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแล ร่วมกำหนดแนวทางการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติ และติดตามสถานการณ์สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ 🔍 เพื่อให้เกิดความสมดุลทั้งมิติด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม 🌱
รายชื่อพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมที่ได้รับการประกาศไปแล้ว จึงไม่ใช่เพียงข้อมูลของปีหรือขอบเขตพื้นที่ หากแต่เป็นเรื่องราวของความพยายามในการรักษาสมดุลระหว่าง “การพัฒนา” และ “การรักษาทรัพยากรธรรมชาติ” ⚖️ แต่ละพื้นที่คือหลักฐานของการตัดสินใจที่มุ่งไม่ทิ้งสิ่งแวดล้อมไว้เบื้องหลัง พร้อมเปิดพื้นที่ให้ชุมชนสามารถเติบโตและดำรงชีวิตร่วมกับธรรมชาติได้อย่างยั่งยืน 🌏💚

2.👥 “จากนโยบายสู่ชีวิตจริง: พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมที่ประชาชนสัมผัสได้”
การกำหนดพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมมิได้เป็นเพียงการดำเนินการเชิงนโยบายในระดับกฎหมาย หรือแผนงานของรัฐเท่านั้น หากแต่เป็นกระบวนการที่ส่งผลต่อวิถีชีวิต การประกอบอาชีพ และคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม 🏡พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมจึงเป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างแนวคิดเชิงนโยบายกับการดำรงอยู่จริงของชุมชนในพื้นที่ 🔗

ในเชิงปฏิบัติ การประกาศพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมส่งผลให้เกิดมาตรการควบคุมกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การควบคุมการใช้ที่ดิน และการจำกัดกิจกรรมที่เกินขีดความสามารถของระบบนิเวศ 🚦มาตรการดังกล่าวช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของประชาชน ไม่ว่าจะเป็นปัญหาน้ำเน่าเสีย อากาศเป็นพิษ หรือการเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ 💧🌫️
นอกจากนี้ พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมยังเป็นเครื่องมือในการสร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรให้แก่ชุมชนในระยะยาว 🔒 ประชาชนสามารถพึ่งพาและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติได้อย่างเหมาะสม ภายใต้กรอบการจัดการที่คำนึงถึงความยั่งยืน 🌾

การทำประมงพื้นบ้าน การเกษตรเชิงอนุรักษ์ และการใช้ทรัพยากรตามภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นตัวอย่างของกิจกรรมที่ประชาชนสามารถดำเนินการได้ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ 🐟🌱
ในมิติทางเศรษฐกิจ พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมเปิดโอกาสให้เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในรูปแบบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ การพัฒนาสินค้าและบริการที่สะท้อนอัตลักษณ์ของพื้นที่ และการสร้างรายได้จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างรับผิดชอบ 💼🌍ซึ่งช่วยเพิ่มทางเลือกในการประกอบอาชีพและลดความเปราะบางทางเศรษฐกิจของชุมชน

ที่สำคัญ พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมยังส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการทรัพยากร ตั้งแต่การร่วมกำหนดเขตพื้นที่และมาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม การแสดงความคิดเห็น ไปจนถึงการติดตามและประเมินผลการดำเนินงาน 🗣️📊 การมีส่วนร่วมดังกล่าวช่วยให้ประชาชนสามารถ “สัมผัส” นโยบายได้จริง และเกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของพื้นที่ อันนำไปสู่การดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน 💚
📚 ใครที่อยากรู้รายละเอียดเชิงลึกเกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม กฎหมาย และแนวทางการบริหารจัดการ สามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
👉 https://www.onep.go.th/ebook/eurban/environmental-protected-area.pdf
หรือ ติดตามข้อมูลข่าวสารของ “พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม” ได้ที่ https://epa.onep.go.th
🔔 และอย่าลืมติดตาม Onep Learning ตอนต่อไป ที่จะพาทุกคนไปเปิดมุมมองใหม่ของการวางแผนพื้นที่ผ่านคำถามสำคัญว่า “ผังภูมินิเวศคืออะไร” พร้อมเจาะลึกกลไกเบื้องหลังการขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืน ว่าใครทำอะไร ทำงานร่วมกันอย่างไร และเหตุใดผังนี้จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญของการดูแลทรัพยากรและคุณภาพชีวิตของคนไทยในระยะยาว 🌿✨