ONEP Learning #13

ทุนสีเขียว เพื่อสังคมทุกสี: กองทุนสิ่งแวดล้อม ช่วยได้จริงแค่ไหน? 🌍💚

ปีใหม่ทั้งที หลายคนอาจกำลังมองหาจุดเริ่มต้นใหม่ให้ตัวเอง ✨ แต่รู้ไหมว่า “โลกของเรา” ก็มีพลังรีสตาร์ทเหมือนกัน 🔄 และหนึ่งในเบื้องหลังสำคัญที่ทำให้โครงการรักษ์โลกผุดขึ้นทั่วประเทศ ไม่ว่าจะเป็นการจัดการขยะ 🗑️ ฟื้นฟูป่า 🌳 หรือโปรเจ็กต์ชุมชนสุดสร้างสรรค์ ก็คือ กองทุนสิ่งแวดล้อม แหล่งทุนสีเขียวที่คอยผลักดันไอเดียดี ๆ ให้กลายเป็นผลลัพธ์จริงแบบจับต้องได้

ปีใหม่นี้แอดเลยอยากชวนทุกคนมาทำความรู้จักว่าเงินสนับสนุนเหล่านี้ไหลเวียนอย่างไร 💸 โปร่งใสไหม 🔍 และสำคัญแค่ไหนต่อการทำให้บ้านเรา และโลกของเราดีขึ้นกว่าปีที่ผ่านมา 🌏 เพราะบางทีการเริ่มต้นเปลี่ยนโลก อาจเริ่มได้จากการรู้จัก “กองทุน” นี้นี่แหละ 😊

1) “กองทุนสิ่งแวดล้อมคืออะไร… ทำไมถึงสำคัญ?” 🤔🌱
ถ้าพูดถึง “กองทุนสิ่งแวดล้อม” หลายคนอาจนึกถึงเงินกองใหญ่สักกองที่รัฐตั้งไว้เพื่อดูแลเรื่องต้นไม้ 🌲 น้ำ 💧 อากาศ 🌬️ แต่จริง ๆแล้วมันสำคัญกว่านั้นมาก เพราะนี่คือเครื่องมือทางการเงินที่ถูกออกแบบมาเพื่อ “ผลักดันให้ทุกภาคส่วนลุกขึ้นมาช่วยกันดูแลโลก” อย่างเป็นระบบและยั่งยืน
กองทุนสิ่งแวดล้อม ถูกตั้งขึ้นตาม พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 เพื่อเป็นกลไกทางการเงินที่ทำมากกว่าแค่ “ให้เงิน” แต่เป็นการสร้างแรงจูงใจให้ทุกภาคส่วนลุกขึ้นมาช่วยกันกอบกู้ทรัพยากรธรรมชาติ ตั้งแต่การจัดการของเสีย น้ำเสีย อากาศเสีย ไปจนถึงการอนุรักษ์ป่าและระบบนิเวศในทุกมิติ 🌿 ด้วยเงินทุนตั้งต้น 5,000 ล้านบาท กองทุนนี้ได้กลายเป็นพลังสำคัญที่ขับเคลื่อนให้หน่วยงานรัฐ อปท. ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา องค์กรสิ่งแวดล้อม และเครือข่ายภาคประชาชน ได้เข้ามาร่วมดูแลโลกใบนี้ในแบบที่มีผลลัพธ์จริง ไม่ใช่แค่บนกระดาษ

หลายโครงการที่ได้รับการสนับสนุนประสบความสำเร็จจนเป็นต้นแบบระดับประเทศ เช่น การจัดการน้ำเสียในชุมชน การจัดการขยะอย่างเป็นระบบ การปลูกป่าเพิ่มพื้นที่สีเขียว 🌳 หรือการพัฒนาเมืองเก่าให้น่าอยู่อย่างยั่งยืน สิ่งเหล่านี้ยืนยันว่า “เงินสนับสนุน” ไม่ใช่แค่ตัวเลขงบประมาณ แต่เป็นตัวเร่งสำคัญที่ทำให้ไอเดียดี ๆ ของชุมชนเปลี่ยนเป็นการลงมือทำที่ส่งผลต่อชีวิตของผู้คนทั่วประเทศ และใช่ มันช่วยเปลี่ยนโลกได้จริง 🌍 เพียงแค่มีคนกล้าคิด กล้าทำ และมีทุนที่พร้อมเดินเคียงข้าง 🤝 และนี่คือบทบาทสำคัญของกองทุนที่เริ่มชัดขึ้น ไม่ใช่แค่ให้เงินสนับสนุน แต่ยัง “สร้างระบบช่วยเหลือ” สำหรับคนที่อยากลุกขึ้นมาทำงานเพื่อสิ่งแวดล้อมจริง ๆ

2) “เงินสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อม ช่วยเปลี่ยนโลกได้จริงหรือ?” 🌏💡
คำตอบคือ “ได้จริง” ✅ และเห็นผลแบบจับต้องได้มากกว่าที่หลายคนคิด เพราะเงินทุกบาทจากกองทุนสิ่งแวดล้อมไม่ได้หยุดอยู่แค่เอกสารหรือเวทีประชุม แต่มันถูกแปลงเป็นการลงมือทำของผู้คนทั่วประเทศ ตั้งแต่การฟื้นป่า 🌲 การจัดการน้ำ 💦 ไปจนถึงการปลุกพลังชุมชนให้ลุกขึ้นมาดูแลทรัพยากรรอบตัว โดยตลอดระยะเวลา 32 ปีที่ผ่านมา กองทุนสิ่งแวดล้อม ได้ให้การสนับสนุนโครงการไปแล้วกว่า 1,908 โครงการ สร้างเครือข่ายชุมชนกว่า 500 เครือข่าย ตัวอย่างชัด ๆ คือโครงการ “โคกหนอง นา โมเดล” ที่กองทุนสนับสนุนเครือข่าย ทสม. 95 แห่งใน 55 จังหวัด รวม 47.5 ล้านบาท จนเกิดประโยชน์กับประชาชนกว่า 3 แสนคน ลดการเผาวัสดุการเกษตรกว่า 1.6 ล้านกิโล ลดก๊าซเรือนกระจก 130 ตัน CO₂eq และปลูกต้นไม้เพิ่มกว่าแสนต้น 🌳 หรือโครงการอนุรักษ์เมืองเก่า 12 จังหวัด ที่ผลักดันให้คนท้องถิ่นกว่า 1.5 แสนคนเข้าใจคุณค่ามรดกวัฒนธรรม 🏘️ พร้อมร่วมกันจัดทำแผนพัฒนาเมืองเก่าอย่างยั่งยืน รวมทั้งโครงการจัดการป่าชุมชนใน 68 จังหวัด ที่ทำให้ป่าเกือบแสนไร่ได้รับการดูแล สร้างแนวกันไฟยาวกว่า 183 กม. และปลูกต้นไม้เพิ่มอีกกว่า 5 หมื่นต้น

ทั้งหมดนี้คือหลักฐานว่าการสนับสนุนที่เหมาะสมสามารถเปลี่ยนพื้นที่ธรรมดาให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ แหล่งอาหาร แหล่งน้ำ และแหล่งโอกาสของคนในชุมชนได้จริง 💚 เงินจากกองทุนสิ่งแวดล้อมจึงไม่ใช่แค่ “งบประมาณ” แต่เป็นเชื้อไฟ 🔥 ที่ทำให้การฟื้นฟูโลกเริ่มต้นจากมือคนธรรมดาในทุกพื้นที่
นอกจากนี้กองทุนสิ่งแวดล้อมยังมีส่วนร่วมในการเพาะกล้าเยาวชน 👧🧒 ให้มีจิตสำนึกในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ผ่านโครงการที่ให้การสนับสนุนแก่โรงเรียนและสถาบันการศึกษา เพื่อมุ่งหวังว่าเยาวชนเหล่านี้จะเป็นกำลังสำคัญในการดูแลสิ่งแวดล้อมในอนาคต 🌱

3) “ใครบ้างที่มีสิทธิ์ขอรับเงินสนับสนุน… ใช่คุณหรือไม่?” 👀✋
หลายคนอาจคิดว่า “เงินกองทุนสิ่งแวดล้อม” ต้องเป็นโครงการใหญ่ ๆ หรือองค์กรระดับประเทศเท่านั้นถึงจะขอได้ แต่ความจริงคือเปิดกว้างกว่าที่คิดมาก กองทุนนี้ตั้งใจให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมดูแลโลก จึงออกแบบสิทธิ์การขอรับการสนับสนุนแบบครอบคลุมสุด ๆ ตั้งแต่ส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรเอกชนด้านสิ่งแวดล้อม เครือข่าย ทสม. สภาองค์กรชุมชน คณะกรรมการหมู่บ้าน หน่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมท้องถิ่น คณะกรรมการป่าชุมชน ไปจนถึงโรงเรียนและสถาบันการศึกษาของรัฐและท้องถิ่น รวมทั้งเงินทุนประเภทเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำให้แก่ภาคเอกชน
ซึ่งพูดง่าย ๆ ก็คือ “แทบทุกภาคส่วนในประเทศมีสิทธิ์ขอได้” 👍 ดังนั้นถ้าคุณเป็นคนหนึ่งที่มีไอเดียดี ๆ เพื่อทำให้ชุมชนสะอาดขึ้น ป่าฟื้นกลับมา 🌳 หรือจัดการขยะอย่างเป็นระบบ ไม่ว่าจะอยู่ตำบลเล็ก ๆ หรือเมืองใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มชาวบ้าน องค์กรท้องถิ่น หรือสถาบันการศึกษา คุณก็สามารถยื่นขอรับการสนับสนุนได้เหมือนกัน เพราะกองทุนนี้ไม่ได้มองหาคนเก่งที่สุด แต่กำลังรอ “คนที่อยากลงมือทำจริง” 💪 เพื่อช่วยขับเคลื่อนอนาคตที่ยั่งยืนของประเทศร่วมกัน

4) “เบื้องหลังการให้เงินสนับสนุน: กระบวนการทำงานของกองทุน” 🧾🔍
หลายคนอาจสงสัยว่าเงินสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อมถูกจัดสรรอย่างไร โปร่งใสจริงไหม และต้องผ่านขั้นตอนอะไรบ้างกว่าจะได้รับอนุมัติ จริง ๆ แล้วเบื้องหลังทุกโครงการมีระบบตรวจสอบที่เข้มและเป็นขั้นเป็นตอน เพื่อให้เงินทุกบาทถูกใช้แก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างเกิดผลที่สุด โดยการสนับสนุนถูกแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ “เงินกู้” และ “เงินอุดหนุน” หากเป็นฝ่ายเอกชนที่ต้องการกู้เงินสร้างระบบบำบัดน้ำเสีย อากาศเสีย หรือกำจัดของเสีย ก็สามารถยื่นกู้ได้ผ่านธนาคารกรุงไทยทุกสาขา 🏦 จากนั้นข้อเสนอจะถูกส่งให้สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) และคณะกรรมการกองทุนฯ พิจารณา ยิ่งเอกสารครบ กระบวนการยิ่งเร็วขึ้น โดยเฉพาะโครงการ SMEs ประเภท Lump Sum ที่ธนาคารกรุงไทยสามารถอนุมัติได้ทันทีหากเข้าเกณฑ์ ลดทั้งขั้นตอนและเวลาแบบเห็นภาพ
ส่วน “เงินอุดหนุน” จะเน้นไปที่โครงการของ อปท. หรือโครงการด้านสิ่งแวดล้อมตามมาตรา 23(4) ซึ่งต้องผ่านการพิจารณาหลายชั้น ตั้งแต่ สผ. ไปจนถึงคณะอนุกรรมการเฉพาะด้าน ก่อนเข้าสู่คณะกรรมการกองทุนสิ่งแวดล้อมเพื่ออนุมัติขั้นสุดท้าย แม้ขั้นตอนจะละเอียด แต่ก็เป็นการรับประกันว่าโครงการที่ได้รับการสนับสนุนนั้นมีคุณภาพ โปร่งใส และเกิดประโยชน์จริง จนกองทุนสิ่งแวดล้อมได้รับรางวัล “ทุนหมุนเวียนดีเด่น” 🏆 หลายปีซ้อน สะท้อนมาตรฐานการบริหารจัดการที่น่าเชื่อถือ และเป็นเครื่องยืนยันว่าการสนับสนุนทุกโครงการเกิดขึ้นด้วยความรอบคอบและตั้งใจ เพื่อให้เงินเหล่านี้กลับไปเป็นการฟื้นฟูโลกในรูปแบบที่ดีที่สุด 🌍 สำหรับใครที่กังวลว่าการเขียนข้อเสนอเพื่อขอรับการสนับสนุนจากกองทุนฯ จะมีความยุ่งยาก เขียนไม่ถูก กองทุนสิ่งแวดล้อมช่วยท่านได้ด้วยเครือข่ายพี่เลี้ยงกว่า 39 เครือข่าย 🤝 ที่จะคอยเป็นที่ปรึกษาให้แก่ท่าน

5) “ทำไมกองทุนสิ่งแวดล้อมถึงเป็นพลังขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงที่ทุกคนมีส่วนร่วมได้” 🌱🚀
กองทุนสิ่งแวดล้อมไม่ได้เป็นเพียงแหล่งงบประมาณ แต่เป็น “ตัวเร่ง” ที่ทำให้ไอเดียของประชาชน หน่วยงานท้องถิ่น ชุมชน หรือแม้แต่กลุ่มคนเล็ก ๆ ที่อยากลุกขึ้นมาปกป้องบ้านเกิด กลายเป็นโครงการจริงที่สร้างความเปลี่ยนแปลงได้แบบเป็นรูปธรรม เงินจากกองทุนช่วยให้พื้นที่เสื่อมโทรมกลายเป็นแหล่งน้ำที่ฟื้นคืนชีวิต 💧 ช่วยให้ชุมชนจัดการขยะได้อย่างมีระบบ ♻️ ช่วยให้ป่าเสื่อมโทรมกลับมาเขียวอีกครั้ง 🌳 และช่วยให้ชุมชนรู้สึกว่าตัวเอง “มีสิทธิ์” และ “มีพลัง” ในการดูแลทรัพยากรของตัวเอง เมื่อกองทุนเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนเข้าถึงง่าย พร้อมกระบวนการที่โปร่งใสและรองรับหลากหลายประเภทโครงการ ประโยชน์จึงกลับไปหาคนตัวเล็กตัวน้อยในสังคมอย่างเต็มที่ คนในหมู่บ้านได้พื้นที่ป่า คนในเมืองได้อากาศที่ดีขึ้น 🌬️ ชุมชนได้ระบบจัดการน้ำเสียที่เหมาะสม โรงเรียนได้แหล่งเรียนรู้ด้านอนุรักษ์ และประเทศได้โครงสร้างการฟื้นฟูที่ยั่งยืน ในที่สุดกองทุนสิ่งแวดล้อมจึงไม่ได้เปลี่ยนแค่ธรรมชาติ แต่เปลี่ยนทัศนคติของสังคมทั้งสังคมว่า “การรักษาสิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องของเราทุกคน” 💚 และทุกคนสามารถเริ่มต้นได้…เพียงแค่ยื่นมือเข้ามามีส่วนร่วม

เมื่อมองภาพรวมทั้งหมด เราจะเห็นว่า กองทุนสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เพียงแค่การให้เงินสนับสนุน แต่เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อนโครงการรักษ์โลกให้เกิดผลจริง และยังเป็นโอกาสให้ชุมชนและองค์กรได้มีส่วนร่วมในการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม ทำให้ทุกโครงการสามารถสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมได้อย่างยั่งยืน 🌏✨
ทุกโครงการ ทุกคน ทุกชุมชน…มีส่วนร่วมสร้างโลกที่ดีกว่าได้ 🌱

ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่…
เว็บไซต์ กองทุนสิ่งเเวดล้อม 👉 https://envfund.onep.go.th/
คู่มือเกี่ยวกับกองทุนสิ่งเเวดล้อม 👉 https://envfund.onep.go.th/envfundguide/