ONEP Learning #58

📢𝙊𝙉𝙀𝙋 𝙇𝙚𝙖𝙧𝙣𝙞𝙣𝙜 #58📚🌿
“แผนสิ่งแวดล้อมจังหวัด…เรื่องนี้ใครต้องรู้?”

สวัสดีชาว ONEP Learning ทุกคนนน

ช่วงนี้อากาศเริ่มเย็นลงแล้ว ใครได้สัมผัสลมหนาวกันบ้างเอ่ยยย? 🍃 อย่าลืมดูแลสุขภาพกันด้วยนะ แต่ถึงอากาศจะเย็นลง เรื่องสิ่งแวดล้อมก็ยังเป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจอยู่เสมอ!

ว่าแต่…เคยสงสัยกันไหมว่า ปัญหาสิ่งแวดล้อมในแต่ละจังหวัด ใครเป็นคนวางแผนจัดการ? แล้วจังหวัดของเราต้องมีแผนรับมือกับปัญหาเหล่านี้อย่างไรบ้าง?

วันนี้ ONEP Learning จะพาทุกคนไปทำความรู้จักกับ “แผนสิ่งแวดล้อมจังหวัด…เรื่องนี้ใครต้องรู้?” เครื่องมือสำคัญที่จะช่วยเชื่อมโยงนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมไปสู่การแก้ไขปัญหาที่ตรงจุดในแต่ละพื้นที่ ถ้าพร้อมแล้ว มาทำความเข้าใจไปพร้อมกันเลยยย

🌳 เคยสงสัยไหมว่า…เมื่อแต่ละจังหวัดมีปัญหาสิ่งแวดล้อมแตกต่างกัน ทั้งปัญหาขยะล้นเมือง น้ำเสียลงสู่แหล่งน้ำ มลพิษจากโรงงาน หรือทรัพยากรธรรมชาติที่เสื่อมโทรม ใครจะเป็นผู้กำหนดแนวทางแก้ไข และจะทำอย่างไรให้การแก้ปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่เพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า? เพราะปัญหาสิ่งแวดล้อมในแต่ละพื้นที่มีความแตกต่างกัน การกำหนดแนวทางแก้ไขจึงไม่สามารถใช้วิธีเดียวกันได้ทั้งหมด แต่ต้องอาศัยการวางแผนที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและบริบทของแต่ละจังหวัด นี่จึงเป็นที่มาของกลไกสำคัญตาม มาตรา 37 และมาตรา 38 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ที่กำหนดให้มีการจัดทำ “แผนปฏิบัติการเพื่อการจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมในระดับจังหวัด” เพื่อเชื่อมโยงนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศไปสู่การดำเนินงานในระดับพื้นที่

แล้วแผนดังกล่าวมีความสำคัญอย่างไร? จังหวัดต้องวางแผนเรื่องอะไรบ้าง? มาทำความเข้าใจไปพร้อมกัน ไปกันเลยยยยย……
แต่เดี๋ยวก่อนน….ขอแนะนำชื่อแผนนี้แบบสั้นๆ ว่า “แผนสิ่งแวดล้อมจังหวัด” เพื่อให้เรียกง่าย เข้าใจง่าย และไม่ต้องจำชื่อยาว ๆ กันนะ!

📌 1. ทำไมแต่ละจังหวัดจึงต้องมีแผนสิ่งแวดล้อมจังหวัด?

มาตรา 37 กำหนดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดในพื้นที่ที่เป็นเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม หรือเขตควบคุมมลพิษ มีหน้าที่จัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อการจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมในระดับจังหวัด โดยต้องเสนอแผนต่อคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบภายใน 120 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งให้จัดทำแผน
🔥 แล้วจังหวัดที่ไม่ได้อยู่ในเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมหรือเขตควบคุมมลพิษล่ะ?
ไม่ต้องกังวล! เพราะกฎหมายเปิดโอกาสให้จังหวัดอื่น ๆ ที่ต้องการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ของตน สามารถจัดทำแผนสิ่งแวดล้อมจังหวัด (แผน 1 ปี) ให้สอดคล้องกับแผนจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อม (แผน 5 ปี) และเสนอขอความเห็นชอบต่อคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติได้เช่นกัน
💡 พูดง่าย ๆ คือ ทุกจังหวัดสามารถใช้แผนนี้เป็นเครื่องมือวางแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ได้

📌 2. แล้วแผนสิ่งแวดล้อมจังหวัดต้องวางแผนเรื่องอะไรบ้าง?

มาตรา 38 กำหนดให้แผนสิ่งแวดล้อมจังหวัดต้องสอดคล้องกับแนวทางของแผนจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อม โดยคำนึงถึงความรุนแรงของปัญหา รวมถึงเงื่อนไขด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของแต่ละจังหวัด แต่การจัดทำแผนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรวบรวมปัญหาหรือจัดทำโครงการเพื่อต้องการของบประมาณเท่านั้น หากยังต้องมองไปข้างหน้าและวางแผนเชิงรุก เพื่อรองรับความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมในอนาคต ทั้งการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการส่งเสริมการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน เป็นต้น ดังนั้น การจัดทำแผนจึงต้องเริ่มจาก รู้จักพื้นที่ เข้าใจปัญหา กำหนดเป้าหมาย และวางแนวทางการดำเนินงานให้ตรงจุด โดยมี 4 ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่

1. รู้จักพื้นที่ เข้าใจสถานการณ์ 🔎
รวบรวมข้อมูลพื้นฐานของจังหวัด ทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงสถานการณ์ปัญหา สถิติย้อนหลัง ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา ปัญหาอุปสรรค และแนวโน้มที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
2. วิเคราะห์ปัญหา จัดลำดับความสำคัญ 📊
วิเคราะห์สาเหตุและความรุนแรงของปัญหาในแต่ละพื้นที่ เพื่อให้ทราบว่าปัญหาใดควรเร่งแก้ไข และควรใช้แนวทางใดให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่
3. กำหนดเป้าหมายให้ชัด วัดผลได้ 🎯
กำหนดตัวชี้วัดและค่าเป้าหมายให้สอดคล้องกับปัญหา เช่น หากพื้นที่ป่าไม้ลดลง ก็ควรกำหนดเป้าหมายในการเพิ่มหรือฟื้นฟูพื้นที่ป่า เพื่อใช้เป็นแนวทางดำเนินงานและประเมินความสำเร็จของแผน
4. วางแผนงานและโครงการให้ตรงจุด 📝
กำหนดแผนงานและโครงการที่ครอบคลุมทุกประเด็นปัญหา และสอดคล้องกับตัวชี้วัดและเป้าหมายที่กำหนดไว้ เพื่อให้การดำเนินงานสามารถแก้ไขปัญหาและสร้างผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นรูปธรรม

🔥 แล้วจังหวัดที่เป็นเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมหรือเขตควบคุมมลพิษ มีอะไรเพิ่มเติมไหม?
พื้นที่เหล่านี้เป็นพื้นที่พิเศษด้านสิ่งแวดล้อม ต้องให้ความสำคัญกับการวิเคราะห์ปัญหามลพิษเป็นพิเศษ โดยต้องมีข้อมูลสถานการณ์และสถิติที่ชัดเจน ครอบคลุมสาเหตุ ผลกระทบ ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา และแนวโน้มในอนาคต พร้อมกำหนดตัวชี้วัดและค่าเป้าหมายที่ชัดเจน วัดผลได้ และตรงกับปัญหาของพื้นที่
🌱 สรุปง่าย ๆ คือ รู้พื้นที่ → เข้าใจปัญหา → กำหนดเป้าหมาย → วางแผนแก้ไข

📌 3. ทำไมแผนระดับจังหวัดจึงสำคัญต่อการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม?

ลองนึกภาพจังหวัดหนึ่งที่กำลังเผชิญปัญหาสิ่งแวดล้อมรอบด้าน ทั้งขยะมูลฝอย น้ำเสีย ฝุ่น PM2.5 การบุกรุกพื้นที่ป่า หรือการกัดเซาะชายฝั่ง หากต่างหน่วยงานหรือต่างพื้นที่ ต่างแก้ไขปัญหาโดยขาดการวางแผนและบูรณาการร่วมกัน ก็อาจทำให้การแก้ไขไม่ครอบคลุมและไม่เกิดผลอย่างยั่งยืน นี่จึงเป็นเหตุผลที่แผนสิ่งแวดล้อมจังหวัดมีความสำคัญ เพราะช่วยกำหนดทิศทางและเชื่อมโยงการทำงานของทุกภาคส่วน ให้สามารถป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมได้อย่างสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่

🌱 เพราะสิ่งแวดล้อมที่ดี เริ่มต้นจากการวางแผนที่ดี

มาตรา 37 และมาตรา 38 จึงเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้การจัดการสิ่งแวดล้อมของประเทศเชื่อมโยงจากระดับนโยบายไปสู่การดำเนินงานในระดับจังหวัด โดยให้ความสำคัญกับการวางแผนที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาของแต่ละพื้นที่ และครอบคลุมทั้งการป้องกัน การแก้ไข และการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

เพราะท้ายที่สุดแล้ว…ความสำเร็จของการจัดการสิ่งแวดล้อม ไม่ได้วัดกันที่จำนวนแผนหรือจำนวนโครงการที่เกิดขึ้นเท่านั้น แต่ต้องวัดจากการที่ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม และประชาชนมีคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น

💚 แล้วจังหวัดของคุณล่ะ? มีแผนสิ่งแวดล้อมที่ตอบโจทย์ปัญหาของพื้นที่ และพร้อมเปลี่ยนแผนให้เป็นการปฏิบัติจริงแล้วหรือยัง?
เป็นอย่างไรกันบ้างชาว ONEP Learning หวังว่าทุกคนจะเห็นภาพกันมากขึ้นแล้วว่า การจัดการสิ่งแวดล้อมที่ดีไม่ได้เริ่มต้นจากการลงมือแก้ปัญหาเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเริ่มจากการวางแผนที่เข้าใจพื้นที่และตอบโจทย์ปัญหาอย่างแท้จริง เพราะทุกจังหวัดมีเรื่องราวและความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกัน การวางแผนให้ตรงจุดจึงเป็นก้าวสำคัญที่จะนำไปสู่สิ่งแวดล้อมที่ดีอย่างยั่งยืน ส่วนครั้งหน้า ONEP Learning จะพาทุกคนไปเปิดประเด็นความรู้เรื่องอะไรอีก อย่าลืมกดติดตามไว้ แล้วมาพบกันใหม่ในตอนต่อไปนะคร้าบบบ

สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ติดต่อเราได้ที่
กลุ่มงานวิเคราะห์และประสานแผน
โทรศัพท์ 0 2265 6676