15 ตุลาคม 2569 ‘พืช-สัตว์’ วิวัฒนาการ สู้ ‘โลกร้อน’ แต่อากาศเปลี่ยนเร็วไป ปรับตัวไม่ทัน เสี่ยงสูญพันธุ์หมด

“การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” ที่เกิดขึ้นจากการกระทำของมนุษย์ ส่งผลให้อุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และรวดเร็วกว่าช่วงเวลาใด ๆ ในรอบหลายแสนปี บีบบังคับให้สิ่งมีชีวิตทั่วโลกต้องหาทางเอาตัวรอด แต่คำถามสำคัญ คือ สิ่งมีชีวิตจะสามารถวิวัฒนาการทางพันธุกรรมได้เร็วพอ ที่จะรอดพ้นจากการสูญพันธุ์ได้หรือไม่

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science ได้เปิดเผยหลักฐานสำคัญของปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “การกอบกู้โดยวิวัฒนาการ” (Evolutionary rescue) ในธรรมชาติเป็นครั้งแรก จากการศึกษา “ดอกสการ์เล็ตมังกี้ฟลาวเวอร์” (Scarlet monkeyflower) หรือ Mimulus cardinalis พืชป่าที่เคยเกือบหายสาบสูญไปจากถิ่นที่อยู่แถบอุทยานแห่งชาติเซควอยา ในรัฐแคลิฟอร์เนีย ระหว่างเผชิญภัยแล้งครั้งรุนแรงที่สุด
ในปี 2012–2015

การพิสูจน์การกอบกู้โดยวิวัฒนาการในธรรมชาตินั้นทำได้ยากยิ่ง เพราะต้องยืนยันเงื่อนไข 3 ประการพร้อมกัน ได้แก่ ประชากรลดลงจากภัยคุกคาม มีการปรับตัวทางพันธุกรรมตอบสนอง และการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมที่ทำให้ประชากรฟื้นตัวได้จริง ซึ่งงานวิจัยชิ้นนี้ถือเป็นครั้งแรกที่พิสูจน์ได้ครบทั้ง 3 ประการครอบคลุมพื้นที่กระจายพันธุ์ของสปีชีส์

อย่างไรก็ตาม การปรับตัวทางพันธุกรรมไม่ได้ช่วยให้สิ่งมีชีวิตสามารถกลับมาอยู่รอดได้เสมอไป  ดังเช่นกรณีของ “แทสเมเนียนเดวิล” ที่วิวัฒนาการอย่างรวดเร็วเพื่อต่อสู้กับโรคมะเร็งติดต่อ แต่จากหลักฐานที่มีอยู่ ยังไม่สามารถเชื่อมโยงเรื่องนี้กับการฟื้นตัวของจำนวนประชากรได้

ที่มา : https://www.bangkokbiznews.com/sustainability/environment/1255130