19 สิงหาคม 2569 พารู้จักนกฮีโร่ 4 สายพันธุ์ใกล้ตัวที่ช่วย “เซฟโลก” ให้เราทุกวัน

           หลายครั้งที่เรามองข้าม “นกใกล้ตัว” เพราะคิดว่าเป็นเพียงส่วนหนึ่งของทัศนียภาพ ในชีวิตประจำวัน แต่ในทางธรรมชาติวิทยา พวกมันกลับทำหน้าที่เป็นฟันเฟืองชิ้นสำคัญที่คอยปกป้อง และดูแลระบบนิเวศให้เราอย่างเงียบ ๆ Thai PBS พาทุกคนไปทำความรู้จักกับ “นกฮีโร” 4 สายพันธุ์ ผู้ช่วยเซฟโลกและดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างที่เราอาจคาดไม่ถึง นกแสก นักกำจัดศัตรูพืชทางธรรมชาติ

          นกแสก (Barn Owl) นกนักล่าราตรีในวงศ์ Tytonidae มักถูกตีกรอบและทำลายภาพจำด้วยความเชื่อโบราณว่าเป็น “นกแห่งลางร้าย” ในความเป็นจริง พวกมันคือหนึ่งในอัศวินผู้รักษาความสมดุลทางธรรมชาติ และเป็น “นักกำจัดศัตรูพืช” ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดชนิดหนึ่งของโลกนับตั้งแต่ทศวรรษ 1980 เกษตรกรในประเทศอิสราเอลได้ริเริ่มเลี้ยง นกแสก ในพื้นที่ทำกินเพื่อคุมประชากรหนูที่เข้ามาทำลายพืชผล แทนการใช้สารเคมีหรือยาเบื่อหนูที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม

ผลการศึกษาในระยะยาวพบว่า นกแสกไม่เพียงแต่ช่วยยับยั้งการระบาดของหนูในไร่นาได้อย่างทันท่วงทีผ่านพฤติกรรมการล่าที่ปรับเปลี่ยนตามปริมาณเหยื่อ แต่ยังช่วยตัดวงจรโรคระบาดร้ายแรงที่มีหนูเป็นพาหะ ทั้งโรคฉี่หนูและกาฬโรค ไม่ให้แพร่ระบาดมาสู่ชุมชนมนุษย์อีกด้วย

           นกเงือก นักปลูกป่าแห่งพงไพร นกเงือก (Hornbill) นกป่าขนาดใหญ่ในวงศ์ Bucerotidae แม้ภาพจำของใครหลายคนจะมองว่ามันเป็น สัญลักษณ์แห่งความรักอันมั่นคง แต่ในมิติของผืนป่า นกเงือกคือ “นักปลูกป่า” ผู้สร้างสรรค์ความอุดมสมบูรณ์ให้กับธรรมชาติอย่างประเมินค่าไม่ได้

อาหารโปรดของนกเงือกคือผลไม้สุกผลนิ่มในป่าลึก โดยเฉพาะพืชตระกูลลูกไทร มะเดื่อ หมากป่า และตาเสือ ซึ่งมีบันทึกว่าพวกมันสามารถกินพืชพรรณได้มากกว่า 60 ชนิด ด้วยพฤติกรรมการกินที่มักสำรอกเมล็ดพืชออกมาขณะบินร่อนหรือเกาะพักตามกิ่งไม้ โดยที่เมล็ดเหล่านั้นไม่ถูกทำลายจากระบบย่อยอาหาร ทำให้เมล็ดพันธุ์สมบูรณ์ตกสู่พื้นป่าและเติบโตเป็นต้นไม้นานาชนิด กลายเป็นแหล่งอาหารและบ้านหลังใหม่ให้แก่สัตว์ป่าอีกนับไม่ถ้วน

             แร้ง เทศบาลทำความสะอาดและนักกำจัดซาก แร้ง (Vultures) นกล่าที่แบ่งออกเป็นกลุ่มแร้งโลกเก่า (วงศ์ Accipitridae) และแร้งโลกใหม่ (วงศ์ Cathartidae) แม้จะมีรูปลักษณ์และถิ่นอาศัยที่ต่างกัน แต่พวกมันมีหน้าที่เดียวกันในฐานะ “นักกำจัดซาก” ผู้คอยทำความสะอาดอินทรียวัตถุเน่าเปื่อยในธรรมชาติ ความมหัศจรรย์ของแร้งอยู่ที่ระบบย่อยอาหารอันทรงพลัง กระเพาะของแร้ง มีความเป็นกรดเข้มข้นสูงจนสามารถย่อยสลายซากสัตว์และทำลายเชื้อโรคร้ายแรงได้อย่างหมดจด ไม่ว่าจะเป็นเชื้อแอนแทรกซ์ หรือเชื้อโบทูลินัม ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตสำหรับมนุษย์และสัตว์ การทำหน้าที่ของแร้งจึงช่วยลดการสะสมของซากเน่าเปื่อย และช่วยยับยั้งการแพร่กระจายของโรคร้ายแรงจากป่าสู่ชุมชนได้อย่างยอดเยี่ยม

ที่มา : www.thaipbs.or.th (https://www.thaipbs.or.th/now/content/4289)