ONEP Learning #37 ถอดรหัส EPI Thailand 2568 : ปัญหาสิ่งแวดล้อมไทยที่รอไม่ได้อีกต่อไป

📚 ถอดรหัส EPI Thailand 2568 : ปัญหาสิ่งแวดล้อมไทยที่รอไม่ได้อีกต่อไป

🌿 วันศุกร์แล้วทุกคน! แอดไม่ลืมนัดของเราตามที่สัญญาไว้เมื่อสัปดาห์ก่อนแน่นอน วันนี้ แอด ONEP Learning จะชวนทุกคนมาเปิด “สมุดพกสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย” ผ่านดัชนีสมรรถนะสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย หรือ EPI Thailand 2568 ซึ่งเปรียบเสมือนรายงานผลการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศ ที่จะช่วยสะท้อนให้เห็นทั้งจุดแข็ง จุดอ่อน และการบ้านสำคัญที่ยังรอการแก้ไข

🤔 เเละถ้าวันนี้ประเทศไทยต้องเข้าสอบวิชา “สิ่งแวดล้อม” เราจะได้คะแนนเท่าไร? แล้วมีเรื่องไหนที่เราทำได้ดีจนน่าภูมิใจ หรือเรื่องไหนที่ยังต้องเร่งแก้ไขก่อนจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต ตามแอดมาถอดรหัส EPI Thailand 2568 ไปพร้อมกันเลย!

🌍 ช่วงเวลาที่ผ่านมา หลาย ๆ คนคงได้ยินว่าเรากำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ เทคโนโลยี การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และที่สำคัญประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทำให้เราต้องหันกลับมามองว่า “เราเตรียมตัวพร้อมในการรับมือมากแค่ไหน มีต้นทุนทรัพยากรสิ่งแวดล้อมเพียงพอหรือไม่ และมีปัญหาอะไรที่ต้องเร่งแก้ไข”

📊 EPI Thailand กระจกสะท้อนสถานการณ์สิ่งแวดล้อมไทย จากการเผยแพร่ของ สผ. ค่าคะแนน EPI Thailand ปีล่าสุด (ปี พ.ศ. 2568) เท่ากับ 79.2 คะแนน ขยับเพิ่มขึ้นจากปีก่อนที่ได้ 75.7 คะแนน ซึ่งดูเหมือนเรากำลังเดินหน้าในการดูแลสิ่งแวดล้อมได้ดีขึ้น แต่ถ้าเรา “ถอดรหัส” เข้าไปดูจะพบว่า คะแนนด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมทำได้ 60.3 คะแนน ด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 100.0 และด้านความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ 69.4 คะแนน แต่คะแนนก็ลดลงจากปีก่อน โดยตัวชี้วัดที่ยังน่าเป็นห่วง เช่น การบำบัดน้ำเสีย พื้นที่ป่า พื้นที่อนุรักษ์ทางทะเล แนวปะการัง ฝุ่นละออง PM2.5 และการนำขยะมูลฝอยกลับมาใช้ประโยชน์ เป็นต้น จะเห็นว่า แม้ภาพรวมจะดูดีขึ้น แต่ยังมีการบ้านสำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการ

📝 แล้วเราจะจัดการ “การบ้าน” กองโตนี้อย่างไร? หากลองแบ่งปัญหาออกเป็นสองส่วนเพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น ส่วนแรกคือ “เรื่องที่ควบคุมได้” เราต้องวางระบบจัดการที่เข้มงวดและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ยกตัวอย่างเช่น การบำบัดน้ำเสียที่ยังคงได้ค่าคะแนนน้อย เนื่องมาจากยังไม่มีระบบบำบัดน้ำเสียที่เพียงพอ และยังไม่สามารถนำน้ำเสียเข้าสู่ระบบบำบัดน้ำเสียได้เต็มประสิทธิภาพ ดังนั้น ในการแก้ไขปัญหานี้ อาจจะต้องแบ่งเป็นส่วนที่ดำเนินการได้ทันที คือ การลดการปล่อยน้ำเสียที่ต้นทาง โดยติดตั้งระบบบำบัดน้ำเสียที่ครัวเรือนในชุมชนเมือง ก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะ เช่น การติดตั้งถังดักไขมันก่อนปล่อยน้ำเสียสู่ธรรมชาติ เป็นต้น ส่วนการดำเนินการระยะกลางและระยะยาวนั้น ควรวางระบบท่อรวบรวมน้ำเสียให้ครอบคลุม และวางแผนการจัดตั้งจุดบำบัดน้ำเสียรวม

🌦️ ส่วนที่สองคือ “เรื่องที่ควบคุมยาก” ยกตัวอย่างเช่น ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แม้จะเป็นจุดแข็งของประเทศไทยที่มีความพยายามในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และมีผลการดำเนินงานเป็นไปตามเป้าหมายได้ 100 คะแนน อย่างไรก็ตาม ปัญหาดังกล่าวได้ส่งผลกระทบไปยังทรัพยากรอื่น ๆ ทั้ง ป่าไม้ ทะเล และน้ำจืด ซึ่งเราจะเห็นได้จากหญ้าทะเลลดลง แนวปะการังฟอกขาว น้ำท่วม น้ำแล้ง ดังนั้นการดำเนินงานส่วนนี้ จึงยังคงต้องรักษามาตรฐานการดำเนินงานอย่างเข้มข้นต่อไป ร่วมกับการเสริมสร้างความเข้มแข็งและฟื้นฟูระบบนิเวศให้สมบูรณ์ เพื่อให้ทรัพยากรเหล่านี้สามารถรับมือกับความแปรปรวนของโลกได้

🤝 ท้ายสุดแล้ว ใครคือคนที่จะทำให้คะแนน EPI Thailand ดีขึ้นอย่างยั่งยืน? คำตอบไม่ใช่เพียงหน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่คือการร่วมมือของทุกภาคส่วนในการรักษาทรัพยากรธรรมชาติ ให้ยังคงเป็นต้นทุนและรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว และคุณภาพชีวิตของคนไทยต่อไปในอนาคต

💚 การขยับเพื่อช่วยกันแบบง่ายที่สุด คือ ทุกคนพร้อมที่จะเข้าใจ พร้อมที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรม “เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น” และ “พร้อมรับมือและร่วมรักษาต้นทุนธรรมชาติ” ให้คงอยู่ต่อไป ทุกอย่างเกิดขึ้นได้ แค่เพียงรู้และเข้าใจ เริ่มง่ายๆ เริ่มต้นที่เรา

🌱 แม้คะแนน EPI Thailand 2568 จะสะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยมีพัฒนาการด้านสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น แต่ยังมีอีกหลายประเด็นสำคัญที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการร่วมกันแก้ไขและขับเคลื่อนสู่ความยั่งยืน เพราะสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นเรื่องของคุณภาพชีวิตของเราทุกคน

📅 และในเดือนกรกฎาคมนี้ มาร่วมติดตามเเละส่งกำลังใจ พร้อมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่การพัฒนาที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ผลการประเมิน EPI Thailand 2569 สะท้อนถึงความก้าวหน้าและความร่วมมือของทุกภาคส่วนที่มุ่งสู่ความยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรมกันนะคะ

📞 สนใจข้อมูลเพิ่มเติม ติดต่อได้ที่
โทรศัพท์ 0 2265 6605 หรือ 0 2265 500 ต่อ 6771
กลุ่มงานนโยบายและแผน
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน
🌐 หรือหากสนใจเยี่ยมชมเว็บไซต์ของกองยุทธศาสตร์และแผนงาน ไปกันได้ที่ [https://spd.onep.go.th]

📖 หรือศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
รายงานสถานการณ์ดัชนีสมรรถนะสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย ปี 2568 [https://www.onep.go.th/book/thailand-state-of-epi-2568/]
เอกสารเผยแพร่การดำเนินงาน EPI Thailand ปี 2568 (ฉบับ Infographic) [https://www.onep.go.th/book/thailand-state-of-epi-2568-infographic/]
แผนการบริหารจัดการดัชนีสมรรถนะสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย [https://www.onep.go.th/book/epi-management-plan-2568/]