6 พฤษภาคม 2569 หมู่บ้านยูโทเปียสีเขียวในโคลอมเบียที่สร้างในยุค ’60 อยู่อย่างไร ในสภาพแวดล้อมสุดโหดและไม่พึ่งพาโลกภายนอก

ท่ามกลางที่ราบกว้างใหญ่ทางตะวันออกของโคลอมเบีย โลส ลลาโนส (Los Llanos) เป็นพื้นที่ห่างไกลและมีประชากรเบาบาง ที่นี่อยู่ห่างจากกรุงโบโกตา เมืองหลวงของประเทศราวหนึ่งวันหากเดินทางโดยรถยนต์ พื้นที่นี้มีผืนป่าซึ่งปลูกโดยมนุษย์จนเขียวชอุ่ม เติบโตขึ้นอย่างงดงามทอดตัว ทั่วพื้นที่ขนาดประมาณ 80 ตารางกิโลเมตร (31 ตารางไมล์)

ตลอดเวลากว่าครึ่งศตวรรษที่นั่นมีชุมชนพึ่งพาตนเองขนาดเล็กชื่อว่า กาวีโอตัส (Gaviotas) ชุมชนนี้ฝ่าฟันความเป็นไปได้ทุกประการ ดำรงอยู่และเจริญเติบโตบนผืนดินอันไม่เป็นมิตร ด้วยความช่วยเหลือจากสิ่งประดิษฐ์แปลกใหม่ล้ำยุคจำนวนมาก

เทคโนโลยีบุกเบิกเหล่านี้มีตั้งแต่เครื่องทำน้ำร้อนพลังงานแสงอาทิตย์ราคาประหยัด ไปจนถึงไม้กระดกเด็กเล่นที่ใช้เป็นเครื่องสูบน้ำได้ การปลูกสวนป่าที่สามารถเก็บเกี่ยวเป็นอาหารได้ไปจนถึงใช้เป็นพลังงานชีวภาพ เทคโนโลยีและแนวคิดบางแนวคิดได้รับแรงบันดาลใจจากวิถีดั้งเดิมของชุมชนชนพื้นเมืองในพื้นที่ ขณะที่บางนวัตกรรมเกิดจากการทดลองอย่างไม่เหน็ดเหนื่อยและชาญฉลาด ภายใต้ทรัพยากร อันจำกัด แม้ครั้งหนึ่งสิ่งประดิษฐ์เหล่านี้จะถูกมองว่าแปลกประหลาดหรือมีลักษณะเกินจริง แต่สิ่งประดิษฐ์จำนวนมากของหมู่บ้านแห่งนี้ได้พิสูจน์คุณค่าผ่านกาลเวลา จากเดิมทีที่พัฒนาขึ้นเพื่อตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะของพื้นที่ แต่ต่อมาสิ่งประดิษฐ์เหล่านี้ก็ถูกนำไปใช้ซ้ำอย่างประสบความสำเร็จในพื้นที่อื่นของโคลอมเบียและในต่างประเทศ

นอกจากนี้ปรัชญาที่ถือกำเนิดจากการทดลองเหล่านี้ยังสร้างแรงบันดาลใจให้กับโครงการลักษณะเดียวกัน และช่วยให้โลกได้เห็นแนวทางการเข้าถึงความยั่งยืนอีกรูปแบบหนึ่ง แต่ถึงกระนั้นแล้ว แม้จะเป็นหมู่บ้านที่มีแนวทางในการดำเนินชีวิตอันเป็นเอกลักษณ์ท่ามกลางภูมิประเทศที่โหดร้ายก็ตาม ทว่าตัวหมู่บ้านเองก็ยังคงแทบจะไม่เหมือนที่ใด “ผมไม่เข้าใจว่าทำไมสิ่งที่เรียบง่ายขนาดนี้ถึงไม่ถูกนำไปทำที่อื่น มันเรียบง่ายเสียจนกาวีโอตัสสามารถทำได้ในพื้นที่หนึ่งที่มีสภาพแวดล้อมที่โหดร้ายที่สุดในโลก” เปาโล
ลูการี ผู้ก่อตั้งชุมชนแห่งนี้ในช่วงทศวรรษ 1960 กล่าว ขณะที่หมู่บ้านกาวีโอตัสยังคงปรับตัวเข้ากับโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ก็มีคำถามสำคัญปรากฏในหมู่บ้านแห่งนี้ด้วยเช่นกัน นั่นคือคำถามว่าชุมชน ที่ยั่งยืนจะดำรงอยู่ได้อย่างไรในโลกที่เปลี่ยนแปรรูปร่างอย่างรวดเร็วเช่นนี้ และเมื่อชุมชนตลอดจนอุดมการณ์ตั้งต้นของผู้คนในชุมชนเปลี่ยนแปลงไป อะไรคือสิ่งที่ได้มา และอะไรคือสิ่งที่ต้องสูญเสียไป

            เราจะสร้างชุมชนแบบกาวีโอตัสขึ้นมาอีกได้หรือไม่ ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์ ศิลปิน สถาปนิก และวิศวกรหลายร้อยคนได้แวะเวียนเข้ามาในหมู่บ้านแห่งนี้ โดยแต่ละคนได้ทิ้งร่องรอยและผลงานของพวกเขาไว้ ขณะเดียวกัน ผู้คนจากทั่วละตินอเมริกาและจากประเทศอื่น ๆ ก็ได้เดินทางมาเยือนกาวีโอตัส เพื่อเรียนรู้วิธีนำสิ่งประดิษฐ์ของที่นี่ไปต่อยอดและทำซ้ำ ในช่วงปลายทศวรรษ 1970 ธนาคารโลกได้จัดสรรงบประมาณให้รัฐบาลโคลอมเบีย เพื่อเริ่มต้นสร้างชุมชนรูปแบบกาวีโอตัสขึ้นมาอีกแห่งหนึ่งในพื้นที่ห่างไกลของโลส ลลาโนส ภายใต้ชื่อ “ทรอปิคาเลีย” แต่โครงการต้องยุติลงเนื่องจากงบประมาณหมดลง ในช่วงหลายปีต่อมา มีความพยายามสร้างหมู่บ้านในรูปแบบของกาวีโอตัสขึ้นมาอีก ทว่าก็ต้องสะดุดจากปัญหาด้านการขนส่ง หรือไม่ก็ไม่สามารถก้าวข้ามขั้นแนวคิดไปสู่การปฏิบัติจริงได้เลย

ที่มา : www.bbc.com  (https://www.bbc.com/thai/articles/c2e2knd7z4eo)