ONEP Learning #22 “เมื่อปีกนกข้ามโลก : นกน้ำอพยพ กระจกสะท้อนความสมดุลของธรรมชาติ”

“เมื่อปีกนกข้ามโลก🪽: นกน้ำอพยพ กระจกสะท้อนความสมดุลของธรรมชาติ”

ทุกปี เมื่อฤดูกาลเปลี่ยนไป โลกไม่ได้เปลี่ยนแค่สภาพอากาศ แต่กำลังเขย่าเส้นทางชีวิตของสิ่งมีชีวิตนับล้าน บนท้องฟ้าที่เราอาจเงยหน้ามองผ่านไปโดยไม่ทันสังเกต มีนกน้ำอพยพกำลังออกเดินทาง บินข้ามทวีป ข้ามประเทศ และข้ามความเสี่ยงนับไม่ถ้วน ไม่ใช่เพื่อการผจญภัย แต่เพื่อโอกาสเดียวที่ธรรมชาติให้ไว้ คือ “การมีชีวิตรอด” และการที่ประเทศไทยกลายเป็นหนึ่งในจุดแวะพักของนกเหล่านี้ จึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ หากแต่เป็นข้อความจากธรรมชาติที่กำลังบอกเราว่า พื้นที่แห่งนี้ยังคงมีความอุดมสมบูรณ์ ยังคงเชื่อมโยงอยู่ในระบบนิเวศของโลก และยังสะท้อนถึงความรับผิดชอบที่มนุษย์ไม่อาจเมินเฉยหรือผลักให้เป็นเรื่องของใครคนอื่นได้อีกต่อไป

แล้วถ้าปีกนกที่ข้ามโลก🪽…มีเรื่องราวมากกว่าที่เราเห็นล่ะ?
เเน่นอน…วันนี้แอดจะพามาเปิดโลก ทำความรู้จักทั้งนกน้ำอพยพ เส้นทางการบินที่เชื่อมโยงโลกทั้งใบ รวมถึงการดูแลสมดุลของธรรมชาติที่หลายคนอาจไม่เคยรู้ว่า ประเทศไทยมีบทบาทสำคัญอยู่ตรงกลางเรื่องราวนี้ เพราะการเข้าใจการเดินทางของนกน้ำอพยพ ไม่ใช่แค่การเรียนรู้เรื่องสัตว์ป่า แต่คือการทำความเข้าใจธรรมชาติ และบทบาทของเราเองบนโลกใบเดียวกัน

ถ้าพร้อมแล้ว มาเริ่มเปิดน่านฟ้าไปด้วยกันกับแอดได้เลยครับ ✨

📌นกน้ำอพยพ สำคัญอย่างไร?
นกน้ำอพยพเป็นหนึ่งในตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ ที่มีความสำคัญในการใช้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัย และแหล่งอาหารที่สำคัญของนกน้ำอพยพในช่วงฤดูกาลอพยพ ช่วยควบคุมสมดุลธรรมชาติประชากรสัตว์น้ำขนาดเล็ก และเพิ่มคุณค่าด้านการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ให้กับชุมชนท้องถิ่นอีกด้วย โดยสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หรือ สผ. ในฐานะหน่วยประสานงานกลางภายใต้โครงการความร่วมมือพันธมิตรว่าด้วยการอนุรักษ์นกน้ำอพยพและถิ่นที่อยู่อาศัยของนกน้ำอพยพอย่างยั่งยืนในเส้นทางการบินเอเชียตะวันออก – ออสเตรเลีย (The East Asian-Australasian Flyway Partnership: EAAFP) ทำหน้าที่ในการประสานงานร่วมกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ทั้งภาครัฐ องค์กรพัฒนาเอกชน และชุมชนท้องถิ่น เพื่อร่วมกันส่งเสริมการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากพื้นที่เครือข่ายนกน้ำอพยพอย่างยั่งยืน การเสนอพื้นที่เครือข่ายนกน้ำอพยพ และการจัดทำแผนบริหารจัดการพื้นที่เครือข่ายนกน้ำอพยพโดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม ซึ่งแน่นอนว่า พวกเราชาว สผ. ทำงานอย่างเต็มที่ เพื่อเป็นฟันเฟืองและกลไกในการขับเคลื่อนเรื่องนกน้ำอพยพอยู่นั่นเองครับ

📌เส้นทางการบินและการที่ประเทศไทยมีนกน้ำอพยพแสดงให้เห็นถึงอะไร?
ถ้าเรามองกันในเชิงภูมิศาสตร์ จะพบว่า ประเทศไทยตั้งอยู่ในเส้นทางการบินเอเชียตะวันออก – ออสเตรเลีย (EAAF) 1 ใน 9 เส้นทางบินอพยพที่มีระยะทางยาวที่สุดในโลก ทอดยาวตั้งแต่ตอนเหนือของบริเวณแหลมชูคอตก้า ประเทศรัสเซีย ผ่านมายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ลงไปจนถึงออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ …อู้วววว แอดรีบเปิดแผนที่โลกดูเลยครับ ตื่นเต้นขึ้นทุกที 🌏

และแล้ว … เมื่อซีกโลกเหนือเริ่มเข้าสู่ฤดูหนาวแหล่งอาหารและแหล่งทำรังวางไข่ของนกน้ำอพยพถูกปกคลุมไปด้วยหิมะและน้ำแข็ง การบินอพยพเป็นระยะทางไกลนับพันนับหมื่นกิโลเมตร เพื่อหาพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ สภาพแวดล้อมที่ดี มีความอบอุ่น และปลอดภัยจากการถูกรบกวน จึงเป็นทางเลือกเดียวของการเอาตัวรอดในครั้งนี้ และเมื่อถึงช่วงฤดูร้อนพวกมันก็จะบินอพยพกลับไปยังถิ่นที่อยู่อาศัยเดิมเพื่อทำรังวางไข่ เป็นประจำแบบนี้ทุก ๆ ปี เช่นเดียวกับนักท่องเที่ยวและนักเดินทาง ที่มักจะมาเยี่ยมเยือนสถานที่ที่สวยงาม ปลอดภัย มีอาหารอร่อย ผู้คนอัธยาศัยดี
ท่านผู้อ่านคงมีคำถามในใจว่า แล้วประเทศไทยมีนกน้ำอพยพบ้างหรือไม่? และมีชนิดใดบ้างกันนะ? แอดขอบอกเลยครับว่า ประเทศไทยมีนกน้ำอพยพที่สำคัญหลากหลายชนิด เช่น

* นกชายเลนปากช้อน (Spoon-billed Sandpiper) ที่ได้รับฉายาว่าเป็น “Queen of Flyway” มีความโดดเด่นที่ปลายปากที่มีลักษณะเป็นรูปทรงคล้ายกับช้อน มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered: CR) เนื่องจากประชากรทั่วโลกเหลือเพียงแค่ประมาณ 400 – 600 ตัว และมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องทุกปี พบที่ประเทศไทยในช่วงฤดูกาลอพยพประมาณ 10 – 15 ตัว เป็นประจำเกือบทุกปี

* นกทะเลขาเขียวลายจุด (Nordmann’s Greenshank) มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (Endangered: EN) เหลือประชากรทั่วโลกประมาณ 1,500 – 2,000 ตัว พบในประเทศไทย 300 – 350 ตัว ในช่วงฤดูกาลอพยพ

และยังมีนกน้ำอพยพอีกหลายชนิดที่มีความสำคัญและน่าสนใจ เช่น กลุ่มนกนางนวล เป็นต้น นกเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงสภาพแวดล้อมที่ดีมีความสมบูรณ์ และยังดึงดูดนักดูนกและนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกทั้งชาวไทยและต่างประเทศเข้ามาถ่ายภาพ เยี่ยมชมพื้นที่เพื่อสัมผัสบรรยากาศด้วยตาของตัวเอง รวมถึงยังสร้างรายได้ให้กับชุมชนท้องถิ่นผ่านสินค้าและบริการในท้องถิ่น ซึ่งถ้าใครเคยไปเที่ยวและถ่ายรูปมาแล้ว แปะภาพสวยๆ อวดให้แอดอิจฉาบ้างได้เลยนะครับ 📸
สิ่งหนึ่งที่แอดอยากจะให้ข้อมูลเพิ่มเติมกับทุกท่าน คือ นกอพยพที่เราเห็นกันอยู่นี้ แม้เราจะได้สัมผัสความน่ารัก ความสวยงาม และสดชื่นของน้องๆ กันก็จริง แต่อย่างไรก็ตาม ภัยคุกคามของนกน้ำอพยพเหล่านี้ยังมีให้เห็นอยู่มากมายครับ เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่ โครงการพัฒนาพื้นที่ต่าง ๆ ภัยธรรมชาติ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการล่าจากมนุษย์ อีกด้วย ซึ่งภัยคุกคามเหล่านี้ทำให้ชีวิตปกติของนกน้ำอพยพแลดูจะเป็นชีวิตที่ค่อนข้างลำบาก ทั้งจากมนุษย์และธรรมชาติ ดังนั้น การร่วมกันอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำซึ่งเป็นแหล่งพักพิงและแหล่งอาหารของนกน้ำอพยพอย่างยั่งยืน รวมถึงการสร้างความรู้ ความเข้าใจให้กับทุกภาคส่วนจะเป็นส่วนหนึ่งที่พวกเราสามารถช่วยให้นกน้ำอพยพมีชีวิตอยู่รอดต่อไปได้

ก่อนจะจบ Ep. ที่สดใสน่ารักนี้ แอดอยากจะให้พวกเราหยุดคิดสักนิดนึงครับว่า ทุกเส้นทางบินที่ยังไม่ถูกตัดขาด คือเครื่องยืนยันว่าโลกใบนี้ยังเชื่อมถึงกัน
สิ่งเหล่านี้คือความหวัง
ทั้งของนกน้ำอพยพ และของมนุษย์ ที่อาศัยอยู่ร่วมกันบนโลกใบเดียวกัน
เพราะแอดเชื่อเสมอมาว่า …
“คนอยู่ได้ นกอยู่ได้ ภายใต้ระบบนิเวศที่อุดมสมบูรณ์”

เรียนรู้ข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ 👉
https://chm-thai.onep.go.th/?page_id=13715

สุดท้ายนี้ แอดขอชวนทุกคนติดตาม ONEP Learning ตอนต่อไปกันด้วยนะครับ เราจะพาไปรู้จักเรื่องที่หลายคนอาจเคยได้ยินผ่านหู แต่ยังไม่เคยได้รู้จักจริง ๆ อย่าง “30×30” คืออะไร? ทำไมช่วงหลังได้ยินคำนี้กันบ่อยมาก ทั้งในภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่ายด้านสิ่งแวดล้อม และ “OECMs” คืออะไร? ทำไมทั่วโลกถึงพูดถึงกันเยอะ แล้วการอนุรักษ์ธรรมชาติในระดับโลกแบบนี้ ขับเคลื่อนไปเพื่อใคร และที่สำคัญที่สุด… ประชาชนอย่างเราได้อะไรจากเรื่องนี้บ้าง?
รับรองว่าไม่ใช่เรื่องไกลตัว
แต่เป็นเรื่องที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันของเรามากกว่าที่คิด
ติดตามไว้เลย เดี๋ยวแอดเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย สนุก และเอาไปคุยต่อได้แน่นอนครับ 🌿