รับมือเมษาเดือด คู่มือประหยัดไฟในหน้าร้อนแบบรักษ์โลกและรักษ์กระเป๋า

เมื่อเข้าสู่เดือนเมษายน สภาพอากาศในประเทศไทยมักพุ่งสูงขึ้นทะลุ 40 องศาเซลเซียสอย่างต่อเนื่อง สิ่งที่ตามมาติดๆ ราวกับเงาตามตัวคือ ค่าไฟฟ้า ที่พุ่งทะยานจนน่าตกใจ สาเหตุหลักมาจากเครื่องปรับอากาศและตู้เย็นที่ต้องทำงานหนักขึ้นท่ามกลางอุณหภูมิที่ร้อนจัด แต่รู้หรือไม่ว่าการกระหน่ำเปิดแอร์แต่เพียงอย่างเดียว ไม่ใช่ทางออกที่ยั่งยืน การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและจัดการที่อยู่อาศัยให้สอดคล้องกับธรรมชาติ ไม่เพียงแต่จะช่วยลดค่าใช้จ่ายในกระเป๋าสตางค์เท่านั้น แต่ยังช่วยลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากการผลิตกระแสไฟฟ้าอีกด้วย มาดูวิธีง่ายๆ ที่สามารถทำกันได้

1. ปรับบ้านให้หายใจได้ ก่อนจะพึ่งพาเทคโนโลยี เราควรเริ่มจากการปรับสภาพแวดล้อมของบ้านให้มีความเป็นมิตรต่อธรรมชาติก่อน เช่น การบังแดดจากธรรมชาติโดยการปลูกไม้ยืนต้นทางทิศตะวันตกและทิศใต้จะช่วยดักจับความร้อนก่อนถึงตัวบ้านได้ถึง 60% หรือหากพื้นที่จำกัด การใช้ไม้ระแนงและม่านกันแสง ก็ช่วยลดอุณหภูมิภายในห้องได้หลายองศา การลดปริมาณพื้นที่ดาดแข็งในบริเวณบ้าน (เช่นพื้นปูนซีเมนต์) ให้เหลือน้อยที่สุด หรือปรับเปลี่ยนรูปแบบให้เหมาะสมด้วยการแทรกพื้นที่สีเขียวจากการปลูกต้นไม้ใหญ่ มีสนามหญ้า ใช้บล็อกปูหญ้า หรือการเติมต้นไม้กระถาง ก็จะเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างความรู้สึกสบายให้กับบริเวณโดยรอบและภายในบ้านได้ นอกจากนี้ ในช่วงเช้าหรือเย็นที่อากาศภายนอกไม่ร้อนจนเกินไป การเปิดหน้าต่างเพื่อให้ลมธรรมชาติพัดผ่าน จะช่วยไล่อากาศร้อนที่สะสมอยู่ใต้หลังคาและตามฝาผนังออกไปได้ดีกว่าการเปิดพัดลมทิ้งไว้ในห้องปิด

2. บริหารเครื่องปรับอากาศอย่างชาญฉลาด เครื่องปรับอากาศคือจำเลยลำดับต้นๆ ของค่าไฟ แต่เราสามารถใช้งานเขาอย่างเป็นมิตรต่อโลกได้โดยการตั้งอุณหภูมิแอร์ไว้ที่ 26 องศา แล้วเปิดพัดลมช่วย จะทำให้เรารู้สึกเย็นสบายเท่ากับเปิดแอร์ ที่อุณหภูมิต่ำกว่านี้ แต่ช่วยประหยัดไฟได้มากเลยทีเดียว นอกจากนี้ แอร์ที่ฝุ่นเกาะหนาทำให้คอมเพรสเซอร์ทำงานหนักและกินไฟมากขึ้น การล้างแอร์อย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง จะช่วยให้เครื่องทำงานเต็มประสิทธิภาพและประหยัดค่าไฟได้เห็น ๆ

3. ดูแลเครื่องใช้ไฟฟ้าตัวรองที่กินไฟเงียบ เช่น ตู้เย็น โดยไม่ควรตั้งตู้เย็นติดผนังเกินไป (ควรห่างอย่างน้อย 15 ซม.) เพื่อระบายความร้อน และหลีกเลี่ยงการแช่ของจนแน่นเกินไป เพราะจะทำให้ลมเย็นไม่หมุนเวียน ที่สำคัญคือ ห้ามนำของร้อนเข้าตู้เย็นทันที เพราะนั่นคือการโยนภาระหนักให้เครื่องทำงานจนกินไฟมหาศาล นอกจากนี้ หากยังมีหลอดไฟส่องสว่างแบบเก่าอยู่ ก็ควรเปลี่ยนมาใช้หลอด LED ซึ่งสว่างกว่า กินไฟน้อยกว่า และยังปล่อยความร้อนออกมาน้อยมาก ทำให้แอร์ในห้องไม่ต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสู้กับความร้อนจากหลอดไฟ

4. ปรับพฤติกรรมสร้างความยั่งยืน การประหยัดพลังงานที่แท้จริงเริ่มต้นที่ใจและพฤติกรรม เช่น ปิดเมื่อไม่ใช้ ถอดปลั๊กเมื่อเลิกใช้เป็นเวลานาน เครื่องใช้ไฟฟ้าหลายชนิดแม้จะปิดสวิตช์ไปแล้ว แต่กระแสไฟฟ้ายังคงไหลเวียนอยู่ในโหมด Standby การถอดปลั๊กจึงเป็นวิธีตัดไฟที่แน่นอนที่สุด รีดผ้าครั้งละมาก ๆ เตารีดเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าที่กินไฟสูงมากในช่วงเริ่มทำความร้อน การรวบรวมผ้ามาพับและรีดในคราวเดียวจะช่วยประหยัดพลังงานได้มากกว่าการรีดทีละตัวในทุกๆ วัน หรือจะเอาแบบสุดโต่งก็เลิกใช้เตารีดไปเลย ใส่ชุดยับ ๆ แบบไม่แคร์ใคร

การประหยัดไฟในหน้าร้อนไม่ใช่เรื่องของการอดทนต่อความร้อนจนทรมาน แต่คือการ “ใช้พลังงานอย่างรู้คุณค่า” โดยการเริ่มปรับเปลี่ยนเล็กๆ น้อยๆ ในบ้าน ไม่เพียงแต่จะได้รับความสบายใจเมื่อเห็นบิลค่าไฟรายเดือนที่ลดลง แต่ยังเป็นการส่งต่อโลกที่น่าอยู่ขึ้นให้คนรุ่นหลัง ด้วยการลดภาระให้แก่โลกใบนี้ในช่วงเวลาที่เปราะบางที่สุดของปี

บทความโดย นายทศพล เพียรธนะกูลชัย นักวิชาการสิ่งแวดล้อมชำนาญการ กองติดตามประเมินผลสิ่งแวดล้อม

เอกสารอ้างอิง
1. กฟผ. 6 วิธีง่าย ๆ อยู่บ้านอย่างไรให้ประหยัดไฟ. https://www.egat.co.th/home/save-energy-for-all-20220830/
2. บ้านและสวน. วิธีปรับบ้านให้เย็นสบายรับหน้าร้อน https://www.baanlaesuan.com/256970/ideas/house-ideas/cool-house-risc/