ONEP Learning #16 ตัวอย่างความสำเร็จกองทุนสิ่งแวดล้อม จากไอเดียสู่ผลลัพธ์จริง

ตัวอย่างความสำเร็จกองทุนสิ่งเเวดล้อม จากไอเดียสู่ผลลัพธ์จริง

มาถึง ep. ที่แอดภาคภูมิใจนำเสนอมาก ๆ ถึงมากที่สุด เกี่ยวกับ “กองทุนสิ่งแวดล้อม” เพราะทำให้แอดสัมผัสได้ถึงคำว่า WFrom Vision to Reality” ที่แท้จริงเป็นอย่างไร แอดอยากเริ่มจากพาทุกท่านมองย้อนดูภาพใหญ่ของการพัฒนาด้านสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย สิ่งหนึ่งที่ “จับต้องได้จริง” ไม่ใช่แค่เป้าหมายหรือแนวคิดเท่านั้น แต่คือการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากชุมชนและองค์กรที่ลงมือทำจริง… และแอดมั่นใจว่า หนึ่งในกลไกที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จเหล่านี้ คือ กองทุนสิ่งแวดล้อม ทุนสนับสนุนที่ทำให้ไอเดียรักษ์โลก “เกิดขึ้นจริง” ไม่ใช่แค่บนกระดาษ โดยกองทุนนี้สนับสนุนให้โครงการต่างๆ ทั่วประเทศ ได้ลงมือแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้อย่างสร้างสรรค์และยั่งยืน พร้อมสร้างผลลัพธ์ดี ๆ ที่จับต้องได้ในชีวิตประจำวันของคนไทย วันนี้ แอดจึงอยากให้ทุกท่านได้เปิดประสบการณ์และเห็นความสำเร็จของกองทุนสิ่งแวดล้อมที่เป็นรูปธรรม จับต้องได้ เราไปเริ่มกันเลยครับ ✨

📌 บทพิสูจน์ความสำเร็จ: โครงการที่ถูกสนับสนุนและผลลัพธ์เชิงบวกจากกองทุนสิ่งแวดล้อม

🌳 1. พื้นที่สีเขียว
โครงการด้านพื้นที่สีเขียว เปรียบเสมือนการ “คืนลมหายใจ” ให้กับชุมชน ผ่านการฟื้นฟูป่าชุมชน การเพิ่มพื้นที่สีเขียวในเขตเมือง และการดูแลพื้นที่ธรรมชาติใกล้ตัว ไม่ว่าจะเป็นรอบโรงเรียน วัด หรือพื้นที่สาธารณประโยชน์ของชุมชน ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นไม่ได้หยุดอยู่เพียงจำนวนต้นไม้ที่เพิ่มขึ้น แต่ยังสะท้อนถึงคุณภาพอากาศที่ดีขึ้น พื้นที่พักผ่อนและเรียนรู้ของคนทุกวัย รวมถึงการปลูกฝังจิตสำนึกในการเป็นเจ้าของและร่วมดูแลทรัพยากรธรรมชาติของคนในพื้นที่
พื้นที่สีเขียวขนาดเล็ก เมื่อเชื่อมโยงกันในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ จึงค่อย ๆ ก่อร่างเป็นโครงข่ายความยั่งยืนที่มองเห็นได้และสัมผัสได้จริง
ตัวอย่างโครงการ
ป่าชุมชนอาลอ-โดนแบน / ป่าชุมชนโคกตาบูรณ์ / ป่าใหญ่โคกจิก-ตาลอก / ป่าบุญเรือง / พรุลานควาย / ป่าสาธารณประโยชน์บ้านทำนบ / ป่าชุมชนบ้านห้วยสะพานสามัคคี / ป่าชุมชนบ้านพุเตย / ป่าโคกหัวหล่อน อำเภอแวงน้อย / แปลงวนเกษตรบ้านดินขาว / ป่าชุมชนตำบลสำโรง

♻️ 2. ต้นแบบการจัดการขยะที่ต้นทาง
จากแนวคิดที่ว่า “ขยะคือภาระ” โครงการต้นแบบการจัดการขยะที่ต้นทางได้เปลี่ยนมุมมองให้กลายเป็น “ขยะคือทรัพยากร” ผ่านการคัดแยกขยะตั้งแต่ระดับครัวเรือน ลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปฝังกลบ และสร้างระบบจัดการที่ชุมชนสามารถดูแลได้ด้วยตนเอง
หลายพื้นที่สามารถลดปริมาณขยะได้อย่างเป็นรูปธรรม ช่วยลดภาระงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ขณะเดียวกันยังสร้างรายได้เสริมจากวัสดุรีไซเคิล และปลูกฝังพฤติกรรมการใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า…..นี่คือจุดเริ่มต้นของสังคมคาร์บอนต่ำ ที่เริ่มต้นจาก “หน้าบ้านของเราเอง”
ตัวอย่างโครงการ
สำนักงานเทศบาลตำบลจันจว้า / บางประมุง / บ้านเหล่า / พระแท่น / ตรอน / ไผ่กองดิน / สังคม / ดงแดง / ทะเมนชัย / เมืองพิบูลมังสาหาร / ปัถวี / ร่มเมือง / สิเกา / ยุโป
และองค์การบริหารส่วนตำบลท่างาม / บางลี่ เป็นต้น

🧺 3. ผลิตภัณฑ์ชุมชน
กองทุนสิ่งแวดล้อมไม่ได้มองการอนุรักษ์แยกขาดจากการพัฒนาเศรษฐกิจ หากแต่เชื่อมโยง “การดูแลทรัพยากร” เข้ากับ “การสร้างรายได้ของชุมชน” อย่างสมดุล โครงการผลิตภัณฑ์ชุมชนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ช่วยต่อยอดทรัพยากรท้องถิ่นอย่างรู้คุณค่า แปรรูปเป็นสินค้าและงานหัตถกรรมที่มีเรื่องราว สร้างมูลค่าเพิ่มโดยไม่ทำลายฐานทรัพยากรเดิมจากของใช้พื้นบ้าน สู่ผลิตภัณฑ์สีเขียวที่เล่าเรื่องการอนุรักษ์ผ่านตัวสินค้าเอง
ตัวอย่างโครงการ
มูลนิธิข้าวขวัญ / กลุ่มคนฮักอมก๋อย / สภาองค์กรชุมชนตำบลหนองโรง จังหวัดกาญจนบุรี / ตำบลบุพราหมณ์ และตำบลนาดี (เครือข่าย ทสม.อำเภอนาดี) / มูลนิธิการศึกษาเพื่อโลกสีเขียว

📚 4. ศูนย์การเรียนรู้
การเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน เริ่มต้นจาก “ความรู้”….ศูนย์การเรียนรู้ที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อม ทำหน้าที่เป็นห้องเรียนธรรมชาติ ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการจัดการทรัพยากร การเกษตรยั่งยืน การจัดการขยะ และการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่นี่ไม่ใช่เพียงแหล่งดูงาน แต่เป็นพื้นที่สร้างแรงบันดาลใจ และหล่อหลอมผู้นำการเปลี่ยนแปลงรุ่นใหม่ในระดับชุมชน
ตัวอย่างโครงการ
ศูนย์เรียนรู้บ้านสวนซีซ่าโฮม / ศูนย์เรียนรู้เกษตรแนวหน้าตำบลสำพันตา / ไร่นาสวนผสมตามรอยพ่อ / ศูนย์เรียนรู้เกษตรทฤษฎีใหม่ / ศูนย์เรียนรู้ยางนา / ศูนย์เรียนรู้พลับพลึงธาร / ศูนย์เรียนรู้ป่าชุมชนบ้านห้วยสะพานสามัคคี / ศูนย์เรียนรู้อนุรักษ์ป่าบุญเรือง / แปลงวนเกษตรและแปลงเกษตรต้นแบบในหลายพื้นที่

🤝 5. เครือข่ายพี่เลี้ยงกองทุนสิ่งแวดล้อม
ความสำเร็จของโครงการไม่ได้เกิดจากเงินทุนเพียงอย่างเดียว หากแต่เกิดจาก “ระบบพี่เลี้ยง” ที่ช่วยเสริมความรู้ ประสบการณ์ และการเรียนรู้ร่วมกัน
เครือข่ายพี่เลี้ยงกองทุนสิ่งแวดล้อม ทำหน้าที่ให้คำปรึกษา ถ่ายทอดบทเรียนจากพื้นที่จริง และเชื่อมโยงเครือข่ายการทำงานด้านสิ่งแวดล้อมในระดับพื้นที่และระดับประเทศ กลไกนี้ช่วยให้โครงการไม่หยุดเพียงช่วงเวลาการรับทุน แต่สามารถเติบโตและเดินต่อได้อย่างมั่นคง
ตัวอย่างหน่วยงานและเครือข่าย
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ / มูลนิธิพัฒนาภาคเหนือ / มูลนิธิสื่อประชาธรรม / สมาคมปกาเกอะญอเพื่อการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม / เครือข่ายเชียงใหม่ เขียว สวย หอม / มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ / คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล / มูลนิธิข้าวขวัญ / มูลนิธิการศึกษาเพื่อโลกสีเขียว และเครือข่าย ทสม. ในหลายพื้นที่

🌾 6. ชิงเก็บ ลดเผา
หนึ่งในแนวทางสำคัญในการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 คือการจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรอย่างถูกวิธี
โครงการ “ชิงเก็บ ลดเผา” สนับสนุนให้เกษตรกรเปลี่ยนจากการเผา มาเป็นการนำวัสดุเหลือใช้ไปสร้างมูลค่า เช่น การทำปุ๋ย วัสดุคลุมดิน หรือพลังงานชีวมวล ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นคือคุณภาพอากาศที่ดีขึ้น สุขภาพของประชาชนที่ดีขึ้น และรายได้ทางเลือกของเกษตรกรในระยะยาว
ตัวอย่างโครงการ
ชิงเก็บ ลดเผา โดยสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดหลายพื้นที่ เช่น เชียงราย เชียงใหม่ ลำพูน น่าน พะเยา แม่ฮ่องสอน เพชรบูรณ์ อุบลราชธานี และโครงการจัดการไฟป่าของเครือข่าย ทสม. ในพื้นที่เสี่ยง

💧 7. ระบบบำบัดน้ำเสีย
น้ำคือชีวิต และระบบบำบัดน้ำเสียคือหัวใจของการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน กองทุนสิ่งแวดล้อมสนับสนุนการพัฒนาระบบบำบัดน้ำเสียที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ ทั้งในชุมชนเมือง พื้นที่ท่องเที่ยว และชุมชนริมแหล่งน้ำ ผลลัพธ์คือการฟื้นคืนคุณภาพแหล่งน้ำ ระบบนิเวศที่กลับมาสมดุล และคุณภาพชีวิตของประชาชนที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน
ตัวอย่างโครงการ
เทศบาลเมืองป่าตอง / กะรน / พัทยา / หาดใหญ่ / สุโขทัยธานี / น่าน / มุกดาหาร / มหาสารคาม / พนัสนิคม / ทุ่งสง และเทศบาลตำบล–เมืองในหลายจังหวัดทั่วประเทศ

🦋 8. ความหลากหลายทางชีวภาพ
การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ คือการรักษารากฐานของระบบนิเวศและความมั่นคงของประเทศ
โครงการด้านนี้มุ่งเน้นการสำรวจ ฟื้นฟู และดูแลพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ และถิ่นอาศัย โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นหัวใจสำคัญ ธรรมชาติที่สมบูรณ์ ไม่เพียงคงคุณค่าเชิงระบบนิเวศ แต่ยังเป็นเกราะป้องกันภัยธรรมชาติในระยะยาว
ตัวอย่างโครงการ
พลับพลึงธาร / ป่าใหญ่โคกจิก-ตาลอก / สำรวจวัวแดง / พันธุ์พืชและสัตว์ป่าในหลายพื้นที่ / โครงการสำรวจนกในจังหวัดเพชรบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม สมุทรปราการ ฉะเชิงเทรา และชลบุรี

🌱 9. โคก หนอง นา โมเดล 95 ทสม.
โคก หนอง นา โมเดล คือการจัดการพื้นที่ตามแนวพระราชดำริ ที่ผสานดิน น้ำ ป่า และอาหารไว้ในแปลงเดียว
ภายใต้การสนับสนุนของกองทุนสิ่งแวดล้อม โมเดลนี้ช่วยเสริมความมั่นคงทางอาหาร เพิ่มความสามารถในการพึ่งพาตนเอง และรับมือกับภัยแล้ง น้ำท่วม และความผันผวนของสภาพอากาศได้อย่างเป็นรูปธรรม
นี่คือภาพชัดของการพัฒนาที่ “อยู่ได้จริง และอยู่ได้ยาว”

🔥 10. จัดการไฟป่าหมอกควัน 47 ทสม.
ปัญหาไฟป่าและหมอกควันไม่ใช่เรื่องของพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง แต่เป็นปัญหาร่วมของสังคม โครงการจัดการไฟป่าหมอกควันมุ่งเน้นการทำงานเชิงพื้นที่ ผ่านการสร้างเครือข่ายชุมชน การเฝ้าระวัง ป้องกัน และฟื้นฟูพื้นที่ป่าอย่างมีส่วนร่วม เมื่อชุมชนลุกขึ้นมาเป็นด่านหน้าในการดูแลป่า ความสูญเสียจากไฟป่าและหมอกควันจึงลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
สิ่งที่เห็นจาก 10 ตัวอย่าง ข้างต้น คือ…
✔️ โครงการไม่ได้จำกัดแค่สิ่งแวดล้อมเชิงนิเวศ แต่เชื่อมโยงกับ “คุณภาพชีวิตของชุมชน”
✔️ มีทั้งเรื่องเกษตรกรรม การอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ การฟื้นฟูแหล่งน้ำ การจัดการป่าชุมชน และการเสริมสร้างศักยภาพหน่วยงาน
✔️ ทุกโครงการล้วนเป็น “ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง” ไม่ใช่แค่แผน ที่อยู่ในแฟ้มเอกสาร — แต่มี “ผลงาน” ที่คนในพื้นที่สามารถเห็นได้และสัมผัสได้ในชีวิตประจำวัน
💡 ประโยชน์ของกองทุนสิ่งแวดล้อม สผ.
✨ ช่วยดึง “ไอเดียรักษ์โลก” จากทุกภาคส่วนให้สามารถลงมือทำจริง
✨ เปิดโอกาสให้ชุมชนและองค์กรเข้าถึงทุนอย่างเท่าเทียม
✨ สร้างความยั่งยืนทั้งด้านสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจฐานราก
✨ ทำให้เกิดเครือข่ายชุมชนกว่า 500+ เครือข่ายที่ร่วมกันดูแลทรัพยากรธรรมชาติ
💚 เป็นยังไงกันบ้างครับ ep. นี้ แอดไม่ได้โม้ไว้เกินจริงใช่ไหมล่ะ 💚 เพราะแน่นอนว่า กองทุนสิ่งแวดล้อม เป็นมากกว่าแค่แหล่งงบประมาณ แต่คือหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนโครงการ/กิจกรรมสำคัญ ๆ ที่เห็นผลเป็นรูปธรรมมาแล้วอย่างมากมาย ไม่แน่นะครับ ตอนนี้ในพื้นที่บ้านของทุกท่านก็อาจมีโครงการ/กิจกรรม ที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อมไปแล้วก็ได้ หรือหากยังไม่มี และท่านสนใจข้อมูลเพิ่มเติม แอดขอแปะช่องทางติดต่อเอาไว้ให้ดังนี้ครับ …

📖 ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
👉 เว็บไซต์ของกองทุนสิ่งแวดล้อม สผ. : https://envfund.onep.go.th
หรือ ระบบฐานข้อมูลกองทุนสิ่งเเวดล้อม ได้ที่ https://www.google.com/maps/d/embed?mid=1qGqZ1QuVN06SxULBum5ZAchXuMN2ILRi&ehbc=2E312F
โลกของเราไม่ได้เปลี่ยนแปลงเพียงเพราะคำพูด…แต่เปลี่ยนแปลงเพราะ “คนที่ลงมือทำ” และทุกโครงการที่ได้รับทุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อม คือเรื่องเล่าของการลงมือทำจริงที่ “เปลี่ยนอะไรบางอย่างให้ดีขึ้น” 🌍💚
แอดขอตัวไปชื่นชมผลงานของกองทุนสิ่งแวดล้อมเพิ่มเติมก่อนนะครับ สุดท้ายนี้ อย่าลืมติดตาม ONEP Learning ตอนต่อไป — เราจะพาไปสำรวจโลกของ “พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมโดย สผ.” ที่น่ารู้และทรงพลังไม่แพ้กัน สำหรับตอนนี้ บ๊าย บาย ครับ… ✨