9 เมษายน 2569 – ชวนส่อง 6 นกประจำชาติแห่งเอเชีย อัตลักษณ์ล้ำค่าที่ซ่อนตัวในผืนป่า

ผืนป่าในทวีปเอเชียถือเป็นบ้านหลังใหญ่ของสัตว์ป่าหลากหลายชนิด หนึ่งในนั้นคือ “นก” สัตว์ที่ไม่ได้มีดีแค่ความสวยงาม แต่ยังเป็นส่วนสำคัญของระบบนิเวศในฐานะนักกระจายเมล็ดพันธุ์พืช และยิ่งไปกว่านั้น ในบางประเทศนกยังเชื่อมโยงเข้ากับวัฒนธรรม อัตลักษณ์ และความเชื่อของผู้คน ถึงขั้นได้รับการยกย่องให้เป็นสัญลักษณ์ประจำชาติ Thai PBS ขอพาทุกคนไปสำรวจเหล่านกประจำชาติแห่งเอเชียไปพร้อมกัน

             ไก่ฟ้าสีเขียวมรกต นกประจำชาติญี่ปุ่น

             ไก่ฟ้าสีเขียวมรกต (Green Pheasant) จัดอยู่ในวงศ์ไก่ฟ้าและนกกระทา มีถิ่นกำเนิดอยู่ตามหมู่เกาะของประเทศญี่ปุ่น อย่างเกาะฮอนชู คิวชู และชิโกกุ ในภาษาญี่ปุ่นรู้จักนกชนิดนี้ในชื่อว่า “คิจิ” (Kiji) จัดเป็นนกประจำถิ่นที่มีความสำคัญในฐานะนกประจำชาติของประเทศญี่ปุ่น ไก่ฟ้าสีเขียวมรกตมีความโดดเด่นด้วยสีสันที่สะดุดตา โดยเฉพาะตัวผู้ที่มีลำตัวสีเขียวมรกตสวยงาม
แผงคอมีสีน้ำเงินเข้ม ส่วนหัวมีสีแดงสด ปีกและขนหางมีสีน้ำตาลเทาสลับปะปนกัน พวกมันขึ้นชื่อว่าเป็นนกที่อยู่ใกล้ชิดกับมนุษย์มากกว่าหลบซ่อนตัวในป่า สามารถพบได้ในเขตพื้นที่ป่าโปร่งที่มีหญ้าสูง พื้นที่เกษตรกรรม หรือแม้แต่ในพื้นที่ชุมชนแถบชานเมือง

ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าไก่ฟ้าสีเขียวมรกตเป็นสัตว์ที่ทำนายแผ่นดินไหวได้ พวกมันจะส่งเสียงร้องที่ดังและแหลมก่อนที่จะเกิดภัยพิบัติขึ้น ทำให้ชาวบ้านในสมัยก่อนใช้พวกมันเป็นสัญญาณเตือนภัยธรรมชาตินอกจากนี้ ไก่ฟ้าสีเขียวมรกต ยังเป็นหนึ่งในสัตว์ที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมญี่ปุ่นมาช้านาน เป็นสัญลักษณ์ของ ความอุดมสมบูรณ์ การเริ่มต้นใหม่ และปรากฏอยู่ในสุภาษิตโบราณรวมถึงนิทานพื้นบ้านมากมาย หนึ่งในนั้นคือ “โมโมทาโร่” (Momotaro) โดยมีบทบาทเป็นสหายร่วมเดินทางของเด็กชายลูกท้อ

             นกสาลิกาปากดำ นกประจำชาติเกาหลีใต้

             นกสาลิกาปากดำ (Oriental Magpie) จัดเป็นนกในวงศ์เดียวกับนกกา พบได้ในประเทศแถบเอเชียตะวันออกไปจนถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในประเทศเกาหลีใต้ที่จะพบได้ทั่วไปตามพื้นที่ชุมชน นกชนิดนี้เป็นที่รู้จักในชื่อ “กา-ชี” แม้ปัจจุบันจะยังไม่ได้มีการประกาศให้เป็นนกประจำชาติอย่างเป็นทางการ แต่สำหรับคนเกาหลีแล้ว นกสาลิกาปากดำได้รับการยกย่องให้เป็นสัตว์ที่สะท้อนถึง “อัตลักษณ์ความเป็นเกาหลี” ที่ชัดเจนที่สุด มีลักษณะเฉพาะตัวอยู่ที่ลำตัวสีขาวตัดกับสีดำอย่างชัดเจน

การปรากฏตัวของนกสาลิกาปากดำคือตัวชี้วัดความสมดุลของระบบนิเวศเมืองและพื้นที่เกษตรกรรม สะท้อนถึงแหล่งอาหารธรรมชาติที่หลากหลายท่ามกลางการขยายตัวของชุมชนมนุษย์

นกสาลิกาปรากฏอยู่ในความเชื่อโบราณของคนเกาหลีในฐานะสัญลักษณ์ของความโชคดี โชคลาภ และสติปัญญา มีความเชื่อว่าหากได้พบเห็นนกชนิดนี้ในช่วงเช้าตรู่ วันนั้นจะมีเรื่องดี ๆ เกิดขึ้น เช่นเดียวกับกระแส K-Culture ที่กำลังทรงอิทธิพลไปทั่วโลก นกสาลิกาได้ถูกหยิบมาสร้างสรรค์เป็นหนึ่งในคาแรกเตอร์ชื่อดังในภาพยนตร์เรื่อง K-Pop Demon Hunters (2025) ในบทบาทของ “ซูซี่” (Sussie) ปีศาจนกสาลิกาหกตา ที่มักปรากฏตัวคู่กับ “เดอร์ปี้” (Derpy) เสือสีฟ้าซุ่มซ่าม ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจมาจากจิตรกรรมพื้นบ้านดั้งเดิมที่ชื่อว่า “จักโฮโด” หรือภาพวาดเสือและนกสาลิกานั่นเอง

ที่มา : www.thaipbs.or.th (https://www.thaipbs.or.th/now/content/3806)