28 กันยายน 2569 จากงานวิจัยสู่ ‘นวัตกรรมชุมชน’ สวทช. ปั้นสินค้าอัตลักษณ์ทุ่งกุลา เสริมแกร่งเศรษฐกิจฐานราก “บ่อพันขัน จ.ร้อยเอ็ด” ให้โตได้อย่างยั่งยืน

หากพูดถึง “งานวิจัยวิทยาศาสตร์’ สำหรับใครหลายคนอาจฟังดูไกลตัวและจับต้องยาก แต่สำหรับชาวบ่อพันขัน จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า “งานวิจัยที่ดีไม่จำเป็นต้องอยู่แค่บนหิ้งหรือในห้องปฏิบัติการ” แต่สามารถต่อยอดเป็นเครื่องมือที่ใช้สร้างปากท้องและรายได้ที่มั่นคงให้ชุมชนได้อย่างแท้จริง และต่อไปนี้ จึงเป็นเรื่องราวของการปรับเอางานวิจัยมาเปลี่ยนฐานทุนท้องถิ่นให้กลายเป็น นวัตกรรมชุมชน และสินค้าอัตลักษณ์แห่งดินแดนทุ่งกุลาที่สามารถสร้างเศรษฐกิจฐานรากในภาคอีสานได้อย่างยั่งยืน เพื่อให้เห็นภาพที่กล่าวมานี้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น สวทช. โดย สถาบันการจัดการเทคโนโลยีและนวัตกรรมเกษตร (สท.) ได้จัดกิจกรรม“นวัตกรรมสู่ชุมชน ทุ่งกุลาม่วนซื่น: อยู่ดี มีแฮง สร้างคุณค่า สร้างรายได้” ซึ่งได้นำเสนอการปรับเอาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาเพิ่มมูลค่าทรัพยากรชีวภาพ วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น เชื่อมโยงสู่การท่องเที่ยว การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการสร้างรายได้อย่างยั่งยืน โดยบูรณาการความร่วมมือกับจังหวัดร้อยเอ็ด ชุมชนท่องเที่ยวบ่อพันขัน มหาวิทยาลัย และหน่วยงานพันธมิตร โดยในครั้งนี้ ได้เชื่อมโยงเทคโนโลยีจากทุกศูนย์วิจัยแห่งชาติภายใต้ สวทช. ทั้งเทคโนโลยีการปลูกดอกปทุมมา เทคโนโลยีด้านสิ่งทอ รวมถึงแพลตฟอร์มดิจิทัล “นวนุรักษ์” มาเป็นกลไกหลักในการจัดเก็บฐานข้อมูลมรดกทางวัฒนธรรมและระบบนิเวศเพื่อยกระดับพื้นที่บ่อพันขัน ให้ก้าวสู่การเป็น “พิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิต” (Living Museum) พร้อมนำร่องสู่การเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวเชิงวิทยาศาสตร์

            เปิดที่มาและความสำคัญ “ทุนชีวภาพและวัฒนธรรม” ที่พร้อมต่อยอดสู่การขับเคลื่อน เศรษฐกิจชุมชน บ่อพันขัน จ.ร้อยเอ็ด ก่อนจะไปถอดบทเรียนความสำเร็จของโครงการทุ่งกุลาม่วนซื่น ที่มาติดอาวุธ “นวัตกรรมชุมชน” ให้กับชาวบ่อพันขัน อยากชวนทุกคนไปรู้ถึงประวัติศาสตร์และภูมิปัญญาอันล้ำค่าที่สามารถนำมาแปรเปลี่ยนเป็น “ทุนชีวภาพและวัฒนธรรม” ที่พร้อมต่อยอดสู่การขับเคลื่อน เศรษฐกิจชุมชน และเศรษฐกิจ BCG ในพื้นที่อย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ พื้นที่บ่อพันขันตั้งอยู่บนจุดเชื่อมต่อทางภูมิศาสตร์และวัฒนธรรมที่สำคัญของ 3 อำเภอ ในจังหวัดร้อยเอ็ด ได้แก่ อำเภอหนองฮี อำเภอสุวรรณภูมิ และอำเภอโพนทราย ซึ่งจากการศึกษาทางประวัติศาสตร์พบว่ามีมนุษย์เข้ามาปักหลักตั้งถิ่นฐาน ทำเครื่องมือเครื่องใช้ ถลุงเหล็ก ทำสัมฤทธิ์ และผลิตภาชนะดินเผามานานกว่า 3,000 ปี โดยในอดีตแร่เหล็กจากเมืองสุวรรณภูมิถือเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ถูกนำไปใช้กระจายทั่วสยามประเทศ และจากชื่อ “บ่อพันขัน” ก็ไม่ได้เป็นเพียงบ่อน้ำธรรมดา แต่เป็นแหล่งผลิตเกลือสินเธาว์โบราณระดับอุตสาหกรรมของเอเชียอาคเนย์ ในอดีตมีชาวบ้านมาตั้งกระท่อมตักขี้ทาจากแผ่นหินทรายแดงไปต้มเกลือมากกว่า 300 ร่องเรือน โดยมีภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างการใช้ “ต้นแกนา” ทั้งการสังเกตตาไม้เพื่อวัดระดับความเค็มของการต้มเกลือและใช้เป็นฟืน

ที่มา : www.salika.co (https://www.salika.co/2026/09/29/bopankan-innovation-for-community-nectec/)