16 กันยายน 2569 นักวิจัยไทยเจ๋ง! ค้นพบ “กระชายเขาหินปูน” พืชชนิดใหม่ของโลก จาก จ.ขอนแก่น
พาไปรู้จัก “กระชายเขาหินปูน” พืชชนิดใหม่ของโลก จาก จ.ขอนแก่น ค้นพบโดยนักวิจัยไทย ซึ่งพรรณไม้ชนิดนี้จะมีความแตกต่าง-น่าสนใจอย่างไร สายพฤกษศาสตร์ไม่ควรพลาด
รายงานการค้นพบพืชชนิดใหม่ของโลกในวงศ์ขิง (Zingiberaceae) จากระบบนิเวศเขาหินปูนจากจังหวัดขอนแก่น โดยความร่วมมือระหว่าง หน่วยวิจัยความหลากหลายของวงศ์ขิงและพืชมีท่อลำเลียง เพื่อการประยุกต์ใช้ สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช ม.มหาสารคาม ร่วมกับนักวิจัยจากคณะวิทยาศาสตร์ ม.มหาสารคาม, ม.ขอนแก่น และเครือข่ายนักวิจัยด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ทั้งนี้ “กระชายเขาหินปูน” เป็นชื่อพื้นเมือง โดยได้รับการตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Boesenbergia calcicola Boonma, Saensouk & P.Saensouk นับเป็นอีกหนึ่งการค้นพบที่สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของระบบนิเวศเขาหินปูนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ในฐานะแหล่งความหลากหลายทางชีวภาพที่ยังรอการศึกษาและค้นพบเพิ่มเติม ผลงานดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติ Life ในฐานข้อมูล Scopus Q1, Tier 1 โดยเผยแพร่อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 4 กันยายน ที่ผ่านมา
จุดเริ่มต้นของการค้นพบ เกิดจากการสำรวจพรรณไม้ในพื้นที่เขาหินปูนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อคณะผู้วิจัยพบประชากรของกระชายที่มีดอกสีเหลือง และมีลักษณะหลายประการแตกต่างจากชนิดที่เคยมีรายงานมาก่อนในพื้นที่จังหวัดขอนแก่น จึงได้ติดตามศึกษาต่อเนื่องจาก พืชที่เจริญอยู่ในถิ่นอาศัยตามธรรมชาติ โดยมีการสำรวจในช่วงออกดอกติดต่อกันสองฤดูกาล ระหว่าง ปี 2568 และ 2569 เพื่อยืนยันความคงที่ของลักษณะทั้งส่วนลำต้น ใบ ช่อดอก และดอกในประชากรธรรมชาติและระหว่างฤดูกาล
คณะผู้วิจัยศึกษาทั้งตัวอย่างพืชมีชีวิต ตัวอย่างดอกที่เก็บรักษาในเอทานอล และตัวอย่างพรรณไม้ พร้อมทั้งเปรียบเทียบกับคำบรรยายดั้งเดิมของชนิดต่าง ๆ เอกสารทางอนุกรมวิธาน และตัวอย่างพรรณไม้จากแหล่งรวบรวมทั้งในและต่างประเทศ โดยเฉพาะชนิดที่มีลักษณะใกล้เคียงกันในสกุลกระชาย (Boesenbergia) หลังจากการตรวจสอบอย่างละเอียดพบว่า พืชที่เก็บตัวอย่างจากจังหวัดขอนแก่น มีชุดลักษณะทางสัณฐานวิทยาที่แตกต่างอย่างสม่ำเสมอและไม่สอดคล้องกับขอบเขตความแปรผันของชนิดที่เคยมีการบรรยายไว้ จึงได้รับการรับรองและบรรยายเป็นพืชชนิดใหม่ของโลกในชื่อ Boesenbergia calcicola Boonma, Saensouk & P.Saensouk ชื่อระบุชนิด “calcicola” มีที่มาจากภาษาละติน โดยคำว่า calx หรือ calcis หมายถึง “หินปูน” ส่วนคำว่า -cola หมายถึง “ผู้อาศัย” หรือ “ผู้ที่อาศัยอยู่” ชื่อคำระบุชนิดนี้จึงสื่อถึงถิ่นอาศัยของพืชชนิดดังกล่าวซึ่งพบขึ้นบนพื้นที่เขาหินปูน
“กระชายเขาหินปูน” เป็นพืชล้มลุกหลายปีที่มีเหง้าใต้ดิน ต้นสูงประมาณ 35–40 เซนติเมตร มีใบประมาณ 3–5 ใบต่อหนึ่งลำต้น โคนใบรูปหัวใจ ขอบใบมีสีแดง และในบางต้นใต้ใบอาจจะเป็นสีแดง ลักษณะที่โดดเด่นและสามารถสังเกตได้ง่ายในธรรมชาติคือ ช่อดอกออกที่ปลายยอดและยื่นพ้นจากกลุ่มใบอย่างชัดเจน โดยช่อดอกยาวประมาณ 9–13 เซนติเมตร และมีดอกทยอยบาน โดยจะบานครั้งละ 1-2 ดอก ดอกมีสีเหลืองและมีขนาดประมาณ 2.0–2.5 เซนติเมตร
ที่มา : www.thaipbs.or.th (https://www.thaipbs.or.th/sciandtech/science/4419)