16 พฤศจิกายน 2565 ‘คลองสำโรง จ.สงขลา’ จากคลองเน่าเหม็น-ชุมชนแออัด ก้าวย่างสู่การฟื้นฟู “คลองสวย-น้ำใส-ไร้ขยะ-ชุมชนมีสุข”

ที่มา : ‘คลองสำโรง จ.สงขลา’ จากคลองเน่าเหม็น-ชุมชนแออัด ก้าวย่างสู่การฟื้นฟู “คลองสวย-น้ำใส-ไร้ขยะ-ชุมชนมีสุข” (2) (thaipost.net)

คลองสำโรง  ตั้งอยู่ในเขต อ.เมืองสงขลา  จ.สงขลา   มีความยาวเพียง 5 กิโลเมตรเศษ  มีความกว้างประมาณ  40-50 เมตร  แต่มีความสำคัญกับชาวสงขลามาแต่อดีต  เพราะเป็นลำคลองที่เชื่อมระหว่างทะเลอ่าวไทยกับทะเลสาบสงขลา  ทำให้เกิดการหมุนเวียนระหว่างน้ำจืดกับน้ำเค็ม เกิดความหลากหลายของระบบนิเวศน์  มีกุ้ง  หอย  ปู  ปลา  อุดมสมบูรณ์  เป็นแหล่งอาหารหล่อเลี้ยงผู้คนมาเนิ่นนาน  รวมทั้งยังเป็นเส้นทางเดินเรือเชื่อมสองฝากฝั่งน้ำ…เป็นที่หลบลมมรสุม…

ทว่าวันนี้คลองสำโรงเหมือนคนป่วยหนัก  น้ำในคลองมีสีดำ  เน่าเหม็น  สัตว์น้ำหนีหาย  คลองกลายเป็นท่อระบายรองรับน้ำโสโครกและขยะ  ลำคลองตื้นเขิน…ไม่ต้องกล่าวถึงการเดินเรือในคลอง  แม้แต่เรือพายลำเล็กๆ ยังไปไม่รอดตลอดคลอง  เพราะมีสิ่งปลูกสร้างต่างๆ กีดขวางลำคลอง

จากเอกสาร ‘การวิเคราะห์หาสารโลหะหนักในน้ำคลองสำโรง’ (THE  DETERMINATION  OF  HEAVY METALS  IN  THE  WATER  FROM  SUMRONG  CANAL) โดยประดิษฐ์  มีสุข  ภาควิชาเคมี  คณะวิทยาศาสตร์  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  ภาคใต้ โดยการเก็บน้ำตัวอย่างจากปากคลองสำโรงและปากระวะเก้าเส้ง (ปากระวะ คือบริเวณที่คลองเชื่อมต่อกับทะเลอ่าวไทย) เมื่อเดือนมีนาคม 2534  เพื่อนำน้ำตัวอย่างมาวิเคราะห์หาปริมาณสารโลหะหนัก 5 ชนิด  คือ  ปรอท  ตะกั่ว  ทองแดง  สังกะสี  และแมงกานีส

ผลการศึกษาพบว่า  ปริมาณทองแดง  ตะกั่ว  และปรอท  เกินค่ามาตรฐาน  ส่วนสังกะสี  และแมงกานีสยังไม่เกินคุณภาพมาตรฐาน ทั้งนี้ผู้วิจัยได้อ้างอิงค่ามาตรฐานน้ำทะเลสาบสงขลาว่า  ควรมีปริมาณโลหะหนักไม่เกินดังนี้  ปรอท 0.001 ppm ทองแดง  0.005 ppm ตะกั่ว  0.01 ppm สังกะสี  1 ppm และแมงกานีส  1 ppm 

การศึกษาวิจัยดังกล่าวได้ระบุว่า   …โลหะหนัก  เช่น  ปรอท  ตะกั่ว  ทองแดง  สังกะสี  และแมงกานีส  เป็นธาตุที่สะสมในร่างกาย  ถ้าร่างกายได้รับธาตุโลหะดังกล่าวจากสิ่งแวดล้อมสะสมจนถึงขนาดหนึ่ง  จะทำให้เกิดโรคพิษโลหะหนักดังกล่าวได้…

นอกจากนี้ยังระบุว่า  …คลองสำโรงมีสภาพน้ำเสียราวสิบปีที่ผ่านมา  เนื่องจากการรับน้ำเสียจากชุมชนใหญ่ในตัวเมืองสงขลา  การรับน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรมอาหารทะเลที่ตั้งอยู่ริมคลองจำนวนกว่าสิบโรงงาน  และรับของเสียจากชุมชนริมคลองสำโรง  ซึ่งขยายตัวอย่างรวดเร็ว (ปัจจุบันมีอยู่ประมาณ 1,000  ครัวเรือน  หรือประมาณ 5,000 คน)

ผู้วิจัยมีข้อเสนอว่า…ปริมาณธาตุทองแดง  ตะกั่ว  และปรอท  จากน้ำคลองสำโรงเกินกว่ามาตรฐานคุณภาพน้ำทะเลสาบสงขลา  ควรได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน   ส่วนปริมาณธาตุสังกะสีและแมงกานีส  ยังไม่เกินมาตรฐานคุณภาพน้ำทะเลสาบสงขลา  แต่ก็ควรได้รับการตรวจสอบปริมาณอยู่เสมอ