สรุปผลการประชุมรับฟังความคิดเห็นทางเทคนิค เรื่อง “หลักเกณฑ์ โครงการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง ทั้งทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพ”

วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2553

ณ ห้องประชุมใหญ่ ชั้น 2  อาคารกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

1. ข้อคิดเห็น / ข้อเสนอแนะต่อหลักเกณฑ์โครงการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชน ฯ

1.1 คำจำกัดความ   “โครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง” ที่ประชุมมีการอภิปรายกันในประเด็นว่า “การเกิดผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ หรือสุขภาพ” ควรจะใช้คำว่า “และ” เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรา 67 วรรคสอง ของรัฐธรรมนูญปี 50  แต่ในที่สุดที่ประชุมเห็นควรใช้คำว่า  “หรือ” เพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญซึ่งอาจจะรุนแรงต่อชุมชนด้านใดด้านหนึ่งก็ได้

1.2 ขอให้ สผ. มีความชัดเจนในเรื่องของวัตถุประสงค์ของการประชุมกำหนดหลักเกณฑ์ในครั้งนี้  เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์โครงการอาจรุนแรง สำหรับให้คณะอนุกรรมการวินิจฉัยนำไปใช้ในการพิจารณา   หรือ กำหนดหลักเกณฑ์ประเภทโครงการอาจรุนแรง สำหรับนำไปรับฟังความคิดเห็นเพื่อกำหนดเป็น list ประเภทและขนาด ของคณะกรรมการชุด อ.ธงชัย

1.3 หลักเกณฑ์ในการพิจารณากำหนดโครงการที่อาจรุนแรง ซึ่งต้องมีความชัดเจนและเป็นที่ยอมรับของทุกคนที่นำหลักเกณฑ์ไปใช้จะต้องได้ผลเช่นเดียวกันก่อน จึงจะนำไปรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน ทั้งนี้ ที่ประชุมได้พิจารณาหลักเกณฑ์ที่สำคัญประกอบการพิจารณา คือ

          (1)  ควรพิจารณาเรื่อง input / process / output และ technology ประกอบ

(2) ควรพิจารณามิติเรื่องโอกาสในการเกิด (likelihood) และระดับความรุนแรง
               (severity of consequence) ด้วย

(3)  ความรุนแรงของผลกระทบ  /  ผลกระทบสะสม (Cumulative impact)

(4)  จำนวนประชากรและจำนวนประมาณการในอนาคตของแต่ละพื้นที่ และองค์ประกอบ
               เรื่องพื้นที่ด้วย

โดยให้นำปัจจัยทั้งหมดมาประกอบการประเมิน (cross cutting issue)  โดยพิจารณาถึงขนาดโครงการ สถานที่ตั้ง ขนาดของชุมชน (คนต่อตารางเมตร) และการจำแนกเกณฑ์เป็นกลุ่มประเภทโครงการ เช่น ด้านอุตสาหกรรม / เหมืองแร่ / โครงสร้างพื้นฐาน เป็นต้น

1.4  การจัดทำหลักเกณฑ์โครงการอาจรุนแรงจำแนกเป็น 2 ระดับ คือระดับประเภทโครงการ (nation) และระดับโครงการ (project)

1.5 การจัดทำหลักเกณฑ์ควรให้คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (คชก.) ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคพิจารณาก่อนที่จะนำไปรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน

2. ข้อคิดเห็น / ข้อเสนอแนะต่อประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนด

    หลักเกณฑ์

2.1 โครงการที่คณะอนุกรรมการวินิจฉัยข้อร้องเรียนฯ พิจารณาแล้ว หากถือเป็นโครงการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรงฯ เทียบเท่ากับประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  อาจไม่เหมาะสมเนื่องจากเป็นการพิจารณาในระดับที่ต่างกัน แต่ทั้งนี้ผู้เข้าร่วมประชุมบางท่านมีความเห็นว่า คณะอนุกรรมการวินิจฉัยแต่งตั้งโดย คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นคณะรัฐมนตรีด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน  น่าจะอยู่ในศักดิ์ที่เท่าเทียมกัน 

2.2 ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญมาตรา 67 บัญญัติไว้ว่า  ให้มีการประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพ รวมทั้ง.....  ก่อนมีการดำเนินโครงการ  ดังนั้นหากโครงการที่ดำเนินโครงการไปแล้วและมีการร้องเรียนจากประชาชนหรือชุมชน  กรณีนี้ไม่น่าจะนำเข้ามาพิจารณาในคณะอนุกรรมการวินิจฉัยได้

3. ข้อคิดเห็น / ข้อเสนอแนะอื่น ๆ

3.1 ควรมีการให้ความรู้ ความเข้าใจกับชุมชน (Social learning)  เช่น การกำหนดนิยามของคำว่า “โครงการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบรุนแรง”  และ “การดำเนินงานของคณะอนุกรรมการวินิจฉัย”

          3.2 การจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ควรดำเนินการทีละขั้นตอน เช่น การจัดทำเป็นรายงาน IEE ก่อน หาก คชก. พิจารณาเห็นว่ามีผลกระทบหรือมีความรุนแรงจึงจัดทำเป็น EIA หรือ EIA รุนแรงต่อไป